Sunday, January 10, 2016

ការ​ភ្ជាប់​ទឹកដី​កម្ពុជាក្រោម ​(កូសាំងស៊ីន) ​ទៅក្នុង​ប្រទេស​វៀតណាម​ឆ្នាំ១៩៤៩



នៅ​ក្នុង​នាទី​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ពិភពលោក​របស់​យើង នៅ​សប្តាហ៍​នេះ សេង ឌីណា សូមបន្ត​លើកឡើង អំពី​ដំណើរការ​រំសាយ​អាណានិគម​នៅ​ឥណ្ឌូចិន ដោយ​ផ្តោត​ជាពិសេស​ទៅលើ​បញ្ហា​​កូសាំងស៊ីន (ឬ​កម្ពុជាក្រោម)។

សហភាព​ឥណ្ឌូចិន​ ដែល​ស្ថិត​ក្រោម​អាណានិគម​បារាំង តាំង​ពី​​សតវត្សរ៍​ទី​១៩ ​ត្រូវ​បែងចែក​ជា ៥រដ្ឋ​ផ្សេងគ្នា គឺ​ កម្ពុជា ឡាវ តុងកឹង (វៀតណាម​ខាង​ជើង) អាណ្ណាម (វៀតណាម​កណ្តាល) និង​កូសាំងស៊ីន (កម្ពុជាក្រោម) ដែល​ស្ថិត​នៅ​ប៉ែក​ខាង​ត្បូង​វៀតណាម​បច្ចុប្បន្ន។ កម្ពុជា ឡាវ តុងកឹង និង​អាណ្ណាម ថ្វីដ្បិត​តែ​ត្រូវ​ស្ថិត​ក្រោម​អំណាច​អាណានិគម​បារាំង ក៏ប៉ុន្តែ នៅមាន​ទម្រង់​ជា​ប្រទេស​ និង​មាន​អំណាច​នយោបាយ​ដាច់​ពី​បារាំង។ ផ្ទុយទៅវិញ កូសាំងស៊ីន​ត្រូវ​បាន​បារាំង​កាត់យក​មក​ធ្វើ​ជាអាណាខេត្ត​របស់​ខ្លួន​ទាំងស្រុង ដោយ​មាន​លក្ខន្តិកៈ​ជា​ដែនដីបារាំង​នៅ​នាយសមុទ្រ ​(Territoire d’Outre-mer)។
កូសាំងស៊ីន​​ធ្លាប់​ជា​ទឹកដី​របស់​នគរ​ខ្មែរ ក៏ប៉ុន្តែ ត្រូវ​នគរ​អាណ្ណាម​ចូល​មក​កាន់កាប់ និង​​កាត់​យក​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន ចាប់ពី​​ក្នុង​អំឡុង​សតវត្សរ៍​ទី១៧ មុននឹង​ត្រូវ​បារាំង​ច្បាំង​ដណ្តើម​យក​មក​កាន់កាប់ នៅ​ឆ្នាំ​១៨៦២។

នៅ​ឆ្នាំ​១៨៦៤ នៅក្រោយ​ពេល​ដែល​ព្រះបាទ​នរោត្តម​ព្រម​ដាក់​កម្ពុជា​ឲ្យ​ស្ថិត​ក្រោម​អាណាព្យាបាល​បារាំង លោក​ Pierre-Paul de la Grandière ទេសាភិបាល​បារាំង​នៅ​កូសាំងស៊ីន ធ្លាប់បាន​សន្យា​ថា​នឹង​ជួយ​កម្ពុជា​ឲ្យ​​យក​មកវិញ​នូវ​​ទឹកដី​ដែល​បាត់បង់​ទៅ​ប្រទេស​ជិតខាង។ ក៏ប៉ុន្តែ ពាក្យសន្យា​នេះ បារាំង​បាន​ធ្វើ​​​តែ​ចំពោះ​ទឹកដី​ដែល​​ខ្មែរ​បាត់បង់​ទៅ​សៀម​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។ ចំពោះ​ទឹកដី​កម្ពុជា​ក្រោម​វិញ បន្ទាប់​ពី​បាន​ដណ្តើម​ពី​វៀតណាម​មក​កាន់កាប់​ជា​កម្មសិទ្ធិ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​អស់រយៈពេល​ជិត១សតវត្សរ៍ បារាំង​ស្រាប់​តែ​បាន​ប្រគល់​ទៅ​ឲ្យ​វៀតណាម​វិញ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤៩ ដោយ​មិន​កាត់​មក​ឲ្យ​ខ្មែរ​​ដែល​ជា​ម្ចាស់​ដើម​នោះទេ។

ការណ៍ដែល​បារាំង​សម្រេច​កាត់​ទឹកដី​កម្ពុជាក្រោម​ទៅ​ឲ្យ​វៀតណាម​ត្រូវ​បាន​ធ្វើឡើង នៅ​ក្នុង​បរិបទ​នៃ​សង្រ្គាម​ឥណ្ឌូចិន ដែល​បារាំង​ត្រូវ​ប្រឈមមុខ​នឹង​ចលនាឧទ្ទាម​កុម្មុយនិស្ត​វៀតណាម គឺ​ពួក​វៀតមិញ។

នៅ​ក្នុង​អំឡុង​សង្រ្គាម​លោកលើកទី២ ពេល​ដែល​បារាំង​ត្រូវ​ធ្លាក់​ចុះខ្សោយ តំបន់​ឥណ្ឌូចិន​​ត្រូវ​ធ្លាក់​ក្រោម​ការ​កាន់កាប់​របស់​ជប៉ុន។ ​ក្រោយ​ពេល​ដែល​ជប៉ុន​ចាញ់​សង្រ្គាម​លោកលើកទី២ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤៥ ទើប​បារាំង​ចូល​មក​ត្រួតត្រា​ឥណ្ឌូចិន​ឡើងវិញ ក៏ប៉ុន្តែ ដោយ​មើល​ឃើញ​ពី​ការ​រីកដុះដាល​នៃចលនា​ទាមទារ​ឯករាជ្យ បារាំង​ដឹងច្បាស់​ថា ខ្លួន​នឹង​មិន​អាច​កាន់កាប់​តំបន់​ឥណ្ឌូចិន​ពេញ​ដៃ​ដូចកាល​ពីមុនសង្រ្គាម​នោះទេ។ ហេតុដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​បារាំង​ដាក់ចេញ​នូវផែនការ​​មួយ គឺ​​កែប្រែ​សហភាព​ឥណ្ឌូចិន​ឲ្យ​ទៅ​ជា “សហព័ន្ធ​ឥណ្ឌូចិន” ដោយ​ប្រទេស​ជា​សមាជិក​នីមួយៗ​ត្រូវ​ទទួលបាន​ឯករាជ្យ​ស្ទើរតែ​ពេញលេញ ពោលគឺ​ ត្រូវ​ក្តោបក្តាប់​​អំណាច​ទាំងអស់ លើកលែង​តែ​​វិស័យ​កងទ័ព និង​ហិរញ្ញវត្ថុ ដែល​ត្រូវ​បន្ត​ស្ថិត​ក្នុងដៃ​បារាំង។
ជាមួយ​កម្ពុជា និង​ឡាវ ការចរចា​ជុំវិញ​លក្ខន្តិកៈ​ពាក់កណ្តាល​ឯករាជ្យ​នេះ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​​គ្មាន​ឧបសគ្គ​អ្វី​ធំដុំ​នោះទេ ហើយ​នៅ​ក្នុង​ពេល​កំពុង​រង់ចាំ​ការចុះ​សន្ធិសញ្ញា​ជា​ស្ថាពរ ​កិច្ចព្រមព្រៀង​បណ្តោះអាសន្ន​ (Modus vivendi) ត្រូវ​បាន​ចុះ​រវាង​បារាំង និង​កម្ពុជា នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៧ ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៤៦ និង​រវាង​បារាំង និង​ឡាវ នៅ​ថ្ងៃ​ទី២៧ ខែ​សីហា​ឆ្នាំ​ដដែល។

ជាមួយ​វៀតណាមវិញ ការចរចា​ត្រូវ​ជួប​នឹង​បញ្ហា​ស្មុគស្មាញ​ច្រើន ម្យ៉ាង ដោយសារ​តែ​វៀតណាម​នៅ​ពេលនោះ​មិនមែន​ជា​ប្រទេស​រួមគ្នា​តែមួយ ពោលគឺ​ ត្រូវ​ចែក​ជា​តុងកឹង និង​អាណ្ណាម ដែល​មាន​អំណាច​នយោបាយ​ដាច់ចេញ​ពី​គ្នា​ ហើយ​ម្យ៉ាងទៀត គឺ​ដោយសារ​តែ​មាន​ចលនា​កុម្មុយនិស្ត​វៀតមិញ ដែល​បាន​ប្រកាស​ឯករាជ្យ​ជា​ឯកតោ​ភាគី​បង្កើត​ជា​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាធិបតេយ្យ​វៀតណាម​រួចទៅហើយ តាំង​ពីថ្ងៃ​ទី២ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៤៥។

នៅ​ក្នុងការ​ចរចា​ជាមួយ​បារាំង ហូ ជីមិញ ដែល​ជា​ប្រមុខដឹកនាំ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាធិបតេយ្យ​វៀតណាម​ ហើយ​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​តុងកឹង (វៀតណាម​ខាងជើង) បាន​ទាមទារ​ឲ្យ​បារាំង​ប្រគល់​ឯករាជ្យ​ភ្លាមៗ​ដល់​វៀតណាម ហើយ​​ប្រទេស​វៀតណាម​ឯករាជ្យ​នេះ​​ត្រូវ​តែ​រួមបញ្ចូល​គ្នា​នូវ​តំបន់​ទាំង ៣ គឺ ​តុងកឹង អាណ្ណាម និង​​កូសាំងស៊ីន ដែល​វៀតណាម​ចាត់ទុក​ថា​ជា​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន ដែល​បារាំង​ច្បាំង​ដណ្តើម​យក​ទៅ​​ធ្វើ​ជា​អាណាខេត្ត។

លក្ខខណ្ឌ​នេះ​ត្រូវ​បាន​បារាំង​ច្រានចោល ដោយសារ​តែ​នៅ​ពេលនោះ បារាំង​ចង់​រក្សា​ទឹកដី​កូសាំងស៊ីន​ទុក​​ជា​អាណាខេត្ត​របស់​ខ្លួន​តទៅទៀត។ ក្រោយ​មក​ទៀត បារាំង​បាន​សុខចិត្ត​​ធ្វើ​សម្បទាន​ដល់​ហូ ជីមិញ ដោយ​យល់ព្រមបើក​ឲ្យ​មាន​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រជាមតិ ដើម្បី​ឲ្យ​ប្រជាជន​ជា​អ្នក​សម្រេច​ថា តើ​គួរ​បញ្ចូល​តំបន់​ទាំង ៣ ជា​ប្រទេស​វៀតណាម​តែមួយ​ឬ​ក៏​យ៉ាងណា។ តំណាង​រដ្ឋាភិបាល​បារាំង និង​ហូ ជីមិញ ក៏​បាន​ចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​មួយ​ក្នុង​ន័យ​នេះ នៅថ្ងៃ​ទី៦​ ខែមីនា ឆ្នាំ​១៩៤៦ ដោយ​ត្រៀម​រៀបចំ​បើក​ធ្វើ​សន្និសីទ​មួយ នៅ​ហ្វុងតែនប្លូ (Fontainebleau) ប្រទេស​បារាំង ដើម្បី​ចរចា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ស្ថាពរ។

ក៏ប៉ុន្តែ ការ​ខ្វែងគំនិត​គ្នា​ រវាង​បារាំង និង​ពួក​វៀតមិញ​ក៏​បាន​កើតឡើង​ម្តងទៀត ជុំវិញ​ដំណើរការ​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រជាមតិ។ ​ហូ ជីមិញ ទាមទារ​ឲ្យ​​​តុងកឹង អាណ្ណាម និង​កូសាំងស៊ីន​រៀបចំ​ធ្វើ​ប្រជាមតិ​រួមគ្នា​​ជាប្លុក។ ចំណែក​​​​លោក​ Thierry d’Argenlieu ដែល​នៅពេលនោះ​ជា​អគ្គស្នងការ​បារាំង​ប្រចាំ​តំបន់​ឥណ្ឌូចិន (Haut-commissaire de France en Indochine) ​យល់ឃើញ​ថា ការ​បោះឆ្នោត​ប្រជាមតិ​ជាប្លុក​នេះ​មិនមាន​ភាព​យុត្តិធម៌ ពីព្រោះ​ថា ប្រជាជន​នៅ​តុងកឹង និង​អាណ្ណាម​ ដែល​សុទ្ធតែ​ចង់​ទាមទារ​យក​កូសាំងស៊ីន​ទៅវិញ គឺ​មាន​ចំនួន​ច្រើន​លើសលុប​ធៀប​នឹង​ប្រជាជន​នៅ​កូសាំងស៊ីន។ ហេតុដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​លោក​ទាមទារ​​ថា បារាំង​ត្រូវ​តែ​​បើកផ្លូវ​ឲ្យ​កូសាំងស៊ីន​អាច​​​ក្លាយ​ជា​រដ្ឋ​ឯករាជ្យ​មួយ​ដូច​ជារដ្ឋផ្សេងទៀត​ក្នុង​សហព័ន្ធ​ឥណ្ឌូចិន​ដែរ ហើយ​រដ្ឋ​កូសាំងស៊ីន​​ថ្មី​នេះ​គឺ​ជា​អ្នក​មាន​សិទ្ធិ​សម្រេច​ដោយ​ខ្លួនឯងអំពី​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​នឹង​វៀតណាម។

នៅថ្ងៃ​ទី១ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៤៦ នៅ​ក្នុងពេល​ដែល ហូ ជីមិញ ដឹកនាំ​គណៈប្រតិភូវៀតណាម​ចេញ​ទៅ​បារាំង ដើម្បី​​ចូល​រួម​ក្នុង​សន្និសីទ​នៅ​ហ្វុងតែនប្លូ លោក Thierry d’Argenlieu បាន​ប្រកាស​​ឲ្យ​កូសាំងស៊ីន​ក្លាយ​ជា​​​រដ្ឋ​ស្វយ័ត ដោយ​មាន​ឈ្មោះ​ថា ​“សាធារណរដ្ឋ​កូសាំងស៊ីន” និង​​​មាន​រដ្ឋាភិបាល​បណ្តោះអាសន្ន នៅ​ទីក្រុង​សៃហ្កន (ព្រៃនគរ)។ រដ្ឋាភិបាល​បណ្តោះអាសន្ន​​នេះ​ហើយ ដែល​នឹង​ត្រូវ​ទទួល​បន្ទុក​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រជាមតិ​ សម្រេច​ជោគវាសនា​កូសាំងស៊ីន។

សម្រាប់​ ហូ ជិមិញ ការ​ផ្តាច់​កូសាំងស៊ីន​ឲ្យ​ទៅ​ជា​រដ្ឋ​ឯករាជ្យ​នេះ​ គឺ​ជា​ការ​រំលោភ​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង ដែល​បានចុះ​កាល​ពី​ខែមីនា។ សន្និសីទ​នៅ​ហ្វុងតែនប្លូ​ត្រូវ​ទទួល​បរាជ័យ។​ ការចរចា​ រវាង​បារាំង និង​ហូ ជីមិញ ក៏​ត្រូវ​ជាប់គាំង។ ​នៅ​ខែ​ធ្នូឆ្នាំ​១៩៤៦ សង្រ្គាម​ រវាង​បារាំង និង​វៀតមិញ (សង្រ្គាមឥណ្ឌូចិន) ​ក៏​ចាប់ផ្ទុះឡើង។

នៅ​ក្នុងពេល​ដែល​សង្រ្គាម​ឥណ្ឌូចិន​កំពុងឆាបឆេះ​ពេញ​បន្ទុក បារាំង​​បាន​ចាប់ផ្តើមគិតគូរ​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម​ថ្មីមួយ ដើម្បី​ប្រជែង​ជាមួយ​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​កុម្មុយនិស្ត នៅ​វៀតណាម​ខាងជើង។ គោលដៅ​របស់​បារាំង គឺ​ធ្វើ​យ៉ាងណា​​កាត់ផ្តាច់​ពួក​វៀតមិញ ពី​ការ​គាំទ្រ​របស់​ប្រជាជន​វៀតណាម តាមរយៈ​ការ​សន្យា​ផ្តល់​ឯករាជ្យ​ដល់​វៀតណាម ដឹកនាំ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​មួយ ដែល​មិនមែន​កុម្មុយនិស្ត។ នៅ​ពេលនោះ បារាំង​សំឡឹង​ឃើញ​ថា មាន​ឥស្សរជន​តែ​ម្នាក់​គត់ ​ដែល​អាច​ឡើង​មក​ដឹកនាំ​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម​ប្រជែង​នឹង​ប្រជាប្រិយភាព​របស់​ហូ ជីមិញបាន គឺ បាវដាយ ​អតីត​អធិរាជ​នៃ​នគរ​​​អាណ្ណាម ដែល​ត្រូវ​ពួក​វៀតមិញ​បង្ខំ​ឲ្យ​ដាក់រាជ្យ និង​រត់ទៅ​រស់នៅ​និរទេសខ្លួន នៅ​ហុងកុង។
នៅឆ្នាំ​១៩៤៧ បារាំង​បាន​ចាប់ផ្តើម​ទាក់ទង​ជាមួយ​បាវដាយ ដើម្បី​សុំ​ឲ្យ​ទ្រង់មក​ដឹកនាំ​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម​​ថ្មី ដែល​បារាំង​គ្រោង​បង្កើត ដើម្បី​ប្រឆាំង​នឹង​វៀតមិញ។ ក៏ប៉ុន្តែ បាវដាយ​មិនបាន​យល់ព្រម​ភ្លាមៗ​នោះទេ ដោយ​បាន​ធ្វើជា​កិកកុក ដើម្បី​ទាមទារ​នូវ​លក្ខខណ្ឌ​ជាច្រើន​ ជាពិសេស គឺ​ទាមទារ​​ឲ្យ​បារាំង​ទទួលស្គាល់​ឯករាជ្យ​របស់​វៀតណាម​ជា​ប្រទេស​រួមគ្នា​នូវ​ដែនដី​ទាំង៣ គឺ​តុងកឹង អាណ្ណាម និង​កូសាំងស៊ីន។ និយាយ​ឲ្យ​ចំ លក្ខខណ្ឌ​ដែល​បាវដាយ​ទាមទារ​នេះ គឺ​ដូចគ្នា​ទៅនឹង​ការទាមទារ​របស់​ហូ ជីមិញ ហើយ​ដែល​បារាំង​ធ្លាប់​បាន​បដិសេធ​រួចទៅហើយ។

ក៏ប៉ុន្តែ បារាំង​ក្នុងពេល​ចរចាជាមួយ​បាវដាយ គឺខុសគ្នា​ពី​បារាំង​ក្នុងពេល​ចរចា​ជាមួយ​ហូជីមិញ។ រដ្ឋាភិបាល​បារាំង​បាន​ផ្លាស់ប្តូរ​ប្រមុខ​ដឹកនាំ​ជាច្រើន​ដំណាក់កាល​រួច​ទៅហើយ ហើយ​​របប​នយោបាយ​ថ្មីមួយ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​បារាំង គឺ​របបសាធារណរដ្ឋ​ទី៤ ដោយ​មាន​ប្រធានាធិបតី​ថ្មី គឺ​លោក Vincent Auriol ដែល​បាន​ឡើង​មក​កាន់​តំណែង នៅដើម​ឆ្នាំ​១៩៤៧។ លោក Thierry d’Argenlieu អគ្គស្នងការ​បារាំង​ប្រចាំ​តំបន់​ឥណ្ឌូចិន​ក៏​ត្រូវ​បាន​ផ្លាស់ចេញ នៅ​ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៤៧។

សម្រាប់​រដ្ឋាភិបាល​បារាំង​ថ្មី​ ការ​កម្ចាត់​ចលនា​កុម្មុយនិស្ត​វៀតមិញ ​ដើម្បី​បញ្ចប់​សង្រ្គាម​ឥណ្ឌូចិន គឺ​ជា​អាទិភាព​ធំជាង​ជោគវាសនា​នៃ​ដែនអាណានិគម​កូសាំងស៊ីន។ ហេតុដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​បារាំង​សុខចិត្ត​ប្រគល់​កូសាំងស៊ីន​ឲ្យ​ទៅ​វៀតណាម ទៅតាម​ការ​ទាមទារ​របស់​បាវដាយ ធ្វើ​យ៉ាងណា​ឲ្យ​តែ​បាវដាយ​សុខចិត្ត​​ទៅដឹកនាំ​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម ប្រឆាំង​នឹង​ពួក​វៀតមិញ។

ការចរចា​​ជាមួយ​បាវដាយ​ក៏​បាន​ឈាន​ទៅដល់​ការ​ចុះ​កិច្ចព្រមព្រៀង នៅ​បេដាឡុង នៅថ្ងៃ​ទី៥ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៤៨ ហើយ​នៅថ្ងៃ​ទី៨ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៩៤៩ លោក Vincent Auriol ប្រធានាធិបតី​បារាំង​បាន​ផ្ញើ​លិខិត​​ជាលាយលក្ខណ៍​ទៅ​​បាវដាយ ដោយ​បញ្ជាក់​ពី​ការ​ព្រមព្រៀង​​ឲ្យ​វៀតណាម​ក្លាយ​​ទៅជា​ប្រទេសឯករាជ្យ​មួយ ដោយ​រួមបញ្ចូល​​តំបន់​ទាំង៣ គឺ តុងកឹង អាណ្ណាម និង​កូសាំងស៊ីន។

នៅថ្ងៃ​ទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ​១៩៤៩ សភា​បារាំង​ក៏​បាន​អនុម័ត​ច្បាប់​មួយ​បញ្ចប់​លក្ខន្តិកៈ​ជា​ទឹកដី​នៅនាយ​សមុទ្រ​របស់​កូសាំងស៊ីន ដោយ​ភ្ជាប់​​អតីត​ដែនដី​របស់​នគរ​ខ្មែរ​នេះ ទៅជាមួយ​នឹង​ប្រទេស​វៀតណាម។ ១០ថ្ងៃ​ក្រោយ​មក គឺ​នៅថ្ងៃ​ទី១៤ ខែមិថុនា តុងកឹង អាណ្ណាម និង​កូសាំងស៊ីន​ត្រូវ​បាន​គេ​ច្របាច់​បញ្ចូល​គ្នា​បង្កើត​ជា​​រដ្ឋវៀតណាម​ឯករាជ្យ​មួយ ដែល​មាន​រដ្ឋធានី​នៅ​សៃហ្គន (ព្រៃនគរ) ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​របស់​អតីត​អធិរាជ​បាវដាយ៕

Friday, December 18, 2015

តើ​បុរស​ខ្លាំង​លេខ ៥ ពិភពលោក Xi Jinping មាន​ប្រវត្តិ​និង​បទ​ពិសោធន៍​អ្វី​ខ្លះ​ក្នុង​ជីវិត​របស់​ខ្លួន


លោក Xi Jinping ​ប្រធានាធិបតី​នៃ​សាធារណៈ​រដ្ឋ​ប្រជាមានិត​ចិនបច្ចុប្បន្ន     បរទេស 
លោក Xi Jinping បច្ចុប្បន្ន ជា​អគ្គ​លេខាធិការ​នៃ​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ចិន និង ជា​ប្រធានាធិបតី​នៃ​សាធារណៈ​រដ្ឋ​ប្រជាមានិត​ចិន​ ថែម​ទាំង​ជា​ប្រធាន គណៈ​កម្មការ​យោធា​កណ្ដាល​ របស់​ចិន​ផង​ដែរ។ លោក​Xi Jinping ដែល​បាន​ឡើង​កាន់​តំណែង​តាំង​ពី​ថ្ងៃ ១៤ មិនា ឆ្នាំ ២០១៣ បន្ត​ពី​លោក Hu Jintao នោះ​លោក Xi ត្រូវ​បាន​ពិភពលោក​ចាត់​ទុក​ថា លោក​ជា​បុរស​ខ្លាំង និង មាន​ឥទ្ធិពល​ជាង​គេ​ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ ៥ លើ​ពិភពលោក។ តើ​លោក Xi Jinping មាន​ប្រវត្តិ​និង​បទ​ពិសោធន៍​អ្វី​ខ្លះ​ក្នុង​ឆាក​ជីវិត​របស់​លោក?

លោក Xi Jinping កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៥ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៥៣ ក្នុង​ទីក្រុង ប៉េកាំង​ប្រទេស​ចិន មាន​ឪពុក​ជា​ចូល​រួម​បដិវត្តន៍​កុម្មុយនិស្ត​ចិន​ ក្រោយ​ពី​មាន​ការ​បង្កើត​រដ្ឋ​កុម្មុយនិស្ត​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៤៩ ដោយ​ឪពុក​របស់​លោក Xi Jinping បាន​កាន់​តំណែង​ធំៗ​ជា​ច្រើន​នៅ​ក្នុង​ជួរ​បក្ស។ នៅ​ពេល​លោក Xi Jinping អាយុ ១០ ឆ្នាំ​ឪពុក​របស់​លោក​បាន​បញ្ជូន​លោក​ឲ្យ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​រោង​ចក្រ​ក្នុង​ទីក្រុង Luoyang ខេត្ត Henan។

នៅ​ខែ​ឧសភា​ឆ្នាំ ១៩៦៦ គឺ​ជា​ឆ្នាំ​ដែល​លោក Xi បាន​ចូល​រៀន​ថ្នាក់​វិទ្យាល័យ ហើយ​ត្រូវ​បាន​កាត់​ផ្តាច់​មក​វិញ​ដោយ​បដិវត្តន៍​វប្បធម៌​ ហើយ​នៅ​​ថ្នាក់​រៀន​ទាំង​អស់​ត្រូវ​បាន​ផ្អាក សម្រាប់​ទង្វើ​របស់​សិស្ស​ដែល​រិះ​គន់​សាលា និង ការ​វាយដំ​គ្រូ​នៅ​សាលា​។ មក​ដល់​វ័យ ១៥ ឪពុក​របស់​លោក Xi បាន​ជាប់​គុក​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៦៨ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​បដិវត្តន៍​វប្បធម៌។ ដោយ​គ្មាន​ការ​ការពារ​ពី​ឪពុក​របស់​ខ្លួន​លោក Xi បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​រក​ការងារ​ធ្វើ​ក្នុង​ដែន​ដី Yanchuan ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦៩ ដែល​ទីនោះ​ជា​ដែន​ដី​កាន់​កាប់​ដោយ​ចលនា​តស៊ូ​របស់​លោក ម៉ៅសេទុង។

ចាប់​ពី​ឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩ លោក Xi បាន​សិក្សា​ជំនាញ​វិស្វករ គីមី ក្នុង​សាកលវិទ្យាល័យ Tsinghua University ក្នុង​ទីក្រុង ប៉េកាំង ដំណាល​គ្នា​ក្នុង​ពេល​កំពុង​សិក្សា​កម្មវិធី​សាលា ១ ក្នុង​ចំណោម ៥ គឺ​សិក្សា​ទៅ​លើ​ទ្រឹស្តី លទ្ធិ​ម៉ាក​លេនីន​និយម​ និង ម៉ៅសេទុង​និយម ដោយ​ការ​ធ្វើ​ការងារ​កសិកម្ម ដោយ​រៀន​ពី​កង​ទ័ព​រំដោះ​ប្រជាជន​ចិន ក្រោយ​មក​ទៀត​លោក​បាន​រៀន​ចប់​ថ្នាក់​បណ្ឌិត​ផ្នែក​ច្បាប់ ពី​សាកលវិទ្យាល័យ​ដដែល ។ ចាប់​ពី​ឆ្នាំ ១៩៧៩ មក​ដល់ ១៩៨២ លោក Xi បាន​ឡើង​កាន់​តំណែង​ជា ឧប​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​និង​ជា​អគ្គលេខាធិការ​ យោធា​កណ្តាល​របស់​ចិន។

លោក Xi មុន​នឹង​បាន​ឡើង​កាន់​តំណែង​ធំៗ​លោក​ក៏​ធ្លាប់​ចូល​បម្រើ​ការ​ងារ​ជា​ច្រើន​ដោយ​បាន​ចូល​រួម​ជាមួយ​ក្រុម សម្ព័ន្ធ​យុវជន​កុម្មុយនិស្ត​ នៅ​ក្នុង ឆ្នាំ ១៩៧១ និង បាន​ចូល​រួម​ជាមួយ​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ចិន​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៤។ មក​ដល់​ឆ្នាំ ១៩៨២ លោក​ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ជូន​ទៅ​កាន់​ក្រុង Zhengding ខេត្ត Hebei ដោយ​ទទួល​បាន​ដំណែង​ជា​អនុ​លេខា​បក្ស​ប្រចាំ​ក្រុង​ ហើយ​មួយ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក​លោក​ត្រូវ​បាន​តែង​តាំង​ជា​លេខា​បក្ស​ទី១ របស់​ក្រុង​តែ​ម្តង។ ក្នុង​ពេល​ដំណាល​គ្នា​នេះ​លោក Xi បាន​គ្រប់​គ្រង​ដែន​ដី​រហូត​ដល់​ទៅ ៤ខេត្ត Hebei 1982-1985 ខេត្ត Fujian 1985-2002 ខេត្ត Zhejiang 2002-2007 និង​ទីក្រុង សៀងហៃ ឆ្នាំ ២០០៧។

មក​ដល់ឆ្នាំ ១៩៩៩ ត្រូវ​បាន​គេ​លើក​ឲ្យ​ធ្វើ​ជា អភិបាល​រង​នៃ​ខេត្ត Fujian និង​បាន​ក្លាយ​ជា​អភិបាល​ខេត្ត មួយ​ឆ្នាំ​បន្ទាប់​មក​ទៀត។ មក​ដល់​ថ្ងៃ ១៥ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១២ លោក​ Xi Jinping ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​រួច​ទៅ​ហើយ​ថា​នឹង​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ជំនួស​តំណែង​លោក Hu Jintao ក្នុង​តំណែង​ជា ជា​អគ្គ​លេខាធិការ​នៃ​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ចិន ជា​ប្រធានាធិបតី​នៃ​សាធារណៈ​រដ្ឋ​ប្រជាមានិត​ចិន​ និង​ជា​ប្រធាន គណៈ​កម្មការ​យោធា​កណ្ដាល​ របស់​ចិន​ដោយ​វា​មិន​ទាន់​ក្លាយ​ជា​ផ្លូវ​ការ​នៅ​ឡើយ​នោះ​ទេ។ លោក​ Xi Jinping ត្រូវ​រង​ចាំ​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ ១៤ មិនា ឆ្នាំ ២០១៣ ទើប​លោក​ត្រូវ​គេ​សម្រេច​បោះ​ឆ្នោត​ឲ្យ​ធ្វើ​ជា​ប្រធានាធិបតី​ចិន​ជា​ផ្លូវ​ការ។

Friday, October 16, 2015

គ្មាន​លុយ​​រៀន​នៅ​មហាវិទ្យាល័យ​ ​ខ្ចី​ពី​ធនាគារ​​​​​​​​ណា​ខ្លះ​បាន?​​​


រូបតំណាង     បរទេស 
គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ​មួយ​ចំនួន ​ងាក​មក​ចាប់អារម្មណ៍​លើ​ការ​ផ្ដល់​កម្ចី​សិក្សា​​ (Student loan) ​ទៅ​ដល់​សិស្ស​និង​និស្សិត​មហាវិទ្យាល័យ​​ ខណៈ​សិស្ស​ដែល​រៀន​ចប់​ថ្នាក់​វិទ្យាល័យ​​មួយ​ចំនួន​បាន​បោះបង់​ការ​សិក្សា​ដោយ​សារ​តែ​ខ្វះ​ថវិកា​​បន្ត​ការ​សិក្សា​នៅ​មហាវិទ្យាល័យ ។
​​
ធ្វើ​យ៉ាង​ម៉េច​ទើប​អាច​ទទួល​បាន​ប្រាក់​កម្ចី​ពី​គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ​ទាំង​នោះ?
​តាម​ការ​សង្កេត​​​​របស់​​ The BNEWS ​​​ឃើញ​ថា​មាន​គ្រឹះ​ស្ថាន​ធនាគារ​ និង​​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ​មួយ​ចំនួន​បាន​​ផ្ដល់​​​ឥណទាន​​ដល់​សិស្ស​ និង​​និស្សិត​ក្នុង​កម្រិត​អត្រា​ការ​ប្រាក់​ខុស​ៗ​គ្នា។​ The BNEWS សូម​បង្ហាញ​​​គ្រឹះស្ថាន​ធនាគារ​ និង​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ​មួ​យចំនួន​ដូច​ខាង​ក្រោម៖ ​

គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ​ ​Vision Fund ​
ជា​អ្នក​ផ្ដល់​សេវា​ព័ត៌មាន​ដល់​អតិថិជន​ កញ្ញា លី តា ​បាន​​រៀប​រាប់​ប្រាប់ ​​The BEWS ថា​ ដើម្បី​ទទួល​បាន​កម្ចី​ការ​ប្រាក់​សិក្សា​ពី​គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ Vision Fund អតិថិជន​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​តែ​ជា​សិស្ស​បញ្ចប់​ថ្នាក់​វិទ្យាល័យ​ឬ​ជា​និស្សិត​ ដែល​មាន​លិខិត​បញ្ជាក់​ការ​សិក្សា​ ​ព្រឹត្តិបត្រ​ពិន្ទុ​ អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ ​និង​ទី​លំនៅ​អចិន្ត្រៃយ៍។

​សម្រាប់​គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ​របស់​​កញ្ញា​​ ​​ទំហំ​កម្ចី​ដែល​ផ្ដល់​ឲ្យ​គឺ​ចន្លោះ​​​ពី ១០០ដុលា្លរ – ៣០០០ដុល្លារ ដែល​អត្រា​ការ​ប្រាក់​គិត​តាម​ទំហំ​នៃ​ចំនួន​ដែល​ខ្លី (ចន្លោះ​ចាប់​ពី​ ១០០-១០០០ដុល្លារ អត្រា​ការ​ប្រាក់ ១,៩% និង​ចន្លោះ​ពី​ ​១០០០-៣០០០ដុល្លារ ​អត្រា​ការ​ប្រាក់ ១,៧៥%​) ឯ​រយៈពេល​វិញ​អាស្រ័យ​លើ​ទំហំ​នៃ​កម្ចី។​ ​​

ដោយ​ឡែក​មាន​សកលវិទ្យាល័យ​បី​ដែល​ជា​ដៃគូ​របស់​គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូ​ ហិរញ្ញវត្ថុ​ Vision Fund មាន​សាកលវិទ្យាល័យ​បៀលប្រាយ​ ​សាកលវិទ្យាល័យ​ឯកទេស​នៃ​កម្ពុជា​ និងសាលា​កែ​សម្ពស្ស APP​ ។ សិស្ស និង​និស្សិត​ដែល​សិក្សា​តាម​សាលា​ទាំង​បី​ខាង​លើ អាច​ទទួល​បាន​ទំហំ​កម្ចី​​ចន្លោះ​​​ពី ១០០ដុលា្លរ – ៣០០០ដុល្លារ ដែល​អត្រា​ការ​ប្រាក់​គិត​តាម​ទំហំ​នៃ​ចំនួន​ដែល​ខ្ចី (ចន្លោះ​ចាប់​ពី​ ១០០-១០០០ដុល្លារ អត្រា​ការ​ប្រាក់ ១,៥% និង​ចន្លោះ​ពី​ ​១០០០-៣០០០ដុល្លារ ​អត្រា​ការ​ប្រាក់ ១,៤%​) ឯ​រយៈពេល​វិញ​អាស្រ័យ​លើ​ទំហំ​នៃ​កម្ចី។​ ​​

ដោយ​ឡែក​ ងាក​មក​មើល​គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ​ក្រេឌីត​វិញ​ដើម្បី​ទទួល​បាន​ប្រាក់​កម្ចី​ពី​ស្ថាប័ន​នេះ សិស្ស​និស្សិត​ត្រូវ​៖​ ​
-ដាក់​ពាក្យ​ស្នើ​សុំ ( មាន​លិខិត​បញ្ជាក់​ការសិក្សា​ ​ព្រឹត្តិបត្រ​​ពិន្ទុ ​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​ ​និង​មាន​​អាសយដ្ឋាន​អចិន្ត្រៃយ៍)

​-​ជា​​សិស្ស​ដែល​បញ្ជាប់​ការ​សិក្សា​ថ្នាក់​ទី​១២ ឬ​និស្សិត​ដែល​ចង់​បន្ត​ការ​សិក្សា​ថ្នាក់​ឧត្ដម​សិក្សា​

ទំហំ​ទឹក​ប្រាក់ និង​លក្ខណៈ​នៃ​ការ បង់​
-ទំហំ​ប្រាក់​កម្ចី​អាច​ដល់​ ៦.០០០ ដុល្លារ ឬ ១០០% នៃ​ថ្លៃ​សិក្សា​ បូក​នឹង ៧៥ ដុល្លារ ក្នុង​មួយ​ឆមាស​សម្រាប់​ចំណាយ​ផ្សេងៗ​ សម្រាប់​ ការសិក្សា​ (សៀវភៅ កន្លែង​ស្នាក់នៅ ឯកសណ្ឋាន)

-រយៈ​ពេល​ប្រាក់​កម្ចី​ពី​ ៦ – ៨៤ ខែ

-ក្នុង​កំឡុង​ពេល​សិក្សា​ សិស្ស​ និង​និស្សិត​មិន​តម្រូវ​ឲ្យ​បង់​ប្រាក់​ដើម​ឡើយ

-អត្រា​ការ​ប្រាក់​ទាប​ត្រឹម​តែ ១,៣%

-អាច​ទទួល​បាន​ប្រាក់​កម្ចី​ដោយ​មិន​ចាំ​បាច់​ដាក់​ទ្រព្យ​បញ្ចាំ​សម្រាប់​សិស្ស​ និង​និស្សិត​ដែល​មាន​ការ​ងារ​ធ្វើ​ស្រាប់។

​រី​ឯ​ធនាគារ​អេស៊ីលីដា​ជា​ធនាគារ​ពាណិជ្ជ​ធំ​ជាង​គេ​នៅ​កម្ពុជា​ក៏​មាន​ផ្ដល់​​ឥណទាន​និស្សិត​ដែរ៖ ​
​​ចំពោះ​ធនាគារ​នេះ​ ​​​​ឥណ​ទាន​និស្សិត ​ផ្ដល់​ជូន​ពីរ​ប្រភទ​គឺ​៖​
-ប្រភេទ​បើក​ប្រាក់​តែ​មួយ​លើក ៖ ជា​ប្រភេទ​ឥណ​ទាន​ដែល​ផ្ដល់​ជូន​តាម​របៀប​បើក​ប្រាក់​តែ​មួយ​លើក សម្រាប់​បង់​ថ្លៃ​សិក្សា​ដោយ​ផ្អែក​តាម​វិក្កយបត្រ ឬ​លិខិត​ស្នាម​ដែល​បញ្ជាក់​អំពី​តម្លៃ​សិក្សា​របស់​គ្រឹះ​ស្ថាន​សិក្សា ។

-ប្រភេទ​បើក​ប្រាក់​ច្រើន​លើក ៖ ជា​ប្រភេទ​ឥណ​ទាន​ដែល​ផ្តល់​ជូន​តាម​របៀប​បើក​ប្រាក់​ច្រើន​លើក​សម្រាប់​បង់​ថ្លៃ​សិក្សា​ដោយ​ផ្អែក​តាម​វិក្កយបត្រ ឬ​លិខិតស្នាម​ដែលបញ្ជាក់​អំពី​តម្លៃ​សិក្សា​របស់​គ្រឹះស្ថាន​សិក្សា​​តាម​ឆមាស ឬ​ឆ្នាំ ។​
​
ប្រភេទ​រូបិយ​ប័ណ្ណ កម្រិត​ឥណទាន និង​រយៈ​ពេល​ខ្ចី​
-ឥណទាន​និស្សិត ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ជូន​ជា​ប្រាក់​ដុល្លារ​អាមេរិក ។

-ទំហំ​ឥណទាន​អតិបរមា ៣០.០០០​ដុល្លារ​អាមេរិក ប៉ុន្តែ​មិន​ត្រូវ​លើស​ពី​តម្លៃ​សិក្សា​សរុប ។

-រយៈ​ពេល​ខ្ចី​អតិបរមា ត្រូវ​បាន​ផ្ដល់​ជូន​ដោយ​ផ្អែក​តាម​រយៈ​ពេល​សរុប​នៃ​ការ​សិក្សា បូក​នឹង​រយៈ​ពេល​មិន​លើស​ពី ១២​ខែ​បន្ថែម ។

​លក្ខខណ្ឌ​តម្រូវ​
-មាន​ទីលំនៅ​អចិន្ត្រៃយ៍​ច្បាស់លាស់ ត្រឹមត្រូវ ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ដោយ​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន ។

-ធានា​ផ្ដល់​ឯកសារ​ដែល​បញ្ជាក់​អំពី​ការសិក្សា ពី​គ្រឹះស្ថាន​សិក្សា​បណ្ដុះ​បណ្ដាល​បច្ចេកទេស​វិជ្ជាជីវៈ ឬ​គ្រឹះស្ថាន​ឧត្ដមសិក្សា និង​ព្រឹត្តិបត្រ​ពិន្ទុ​សិក្សា​តាម​ការ​តម្រូវ​ទាន់​ពេល​វេលា ។

-ឪពុក-ម្ដាយ ឬ​អាណាព្យាបាល​របស់​និស្សិត ត្រូវ​មាន​មុខរបរ​ដែល​មាន​និរន្តរភាព មាន​ប្រាក់​ចំណេញ និង​មាន​លំហូរ​សាច់ប្រាក់​ទៀងទាត់ ឬ​មាន​ចំណូល​ពី​ប្រាក់​បៀវត្សរ៍ និង​ចំណូល​ផ្សេងៗ ។

-ផ្ដល់​ជូន​មក​​ធនាគារ​វិញ​នូវ​វិក្កយបត្រ ឬ​លិខិត​ស្នាម​ដែល​បញ្ជាក់​អំពី​តម្លៃ​សិក្សា​របស់​គ្រឹះស្ថាន​សិក្សា​នៅ​ពេល​បើក​ប្រាក់​កម្ចី ។ 

-មាន​ទ្រព្យ​ដាក់​ធានា​ដែល​មាន​តម្លៃ​គ្រប់គ្រាន់ និង​មាន​ឯកសារ​កម្មសិទ្ធិ​ត្រឹមត្រូវ។

​គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ​ប្រាសាក់​​ក៏​មាន​ផ្ដល់​ឥណទាន​សិក្សា​អប់រំ​​ដែរ​ដែល​​កំណត់​លក្ខខណ្ឌ​ដូច​ខាង​ក្រោម​គឺ​៖
​
-ជា​សិស្ស​បាន​បញ្ចប់​ថ្នាក់​មធ្យមសិក្សា​

-ត្រូវ​សិក្សា​នៅ​គ្រឹះស្ថាន​ឧត្ដមសិក្សា​ក្នុង​ព្រះ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ដោយ ​ក្រសួង​អប់រំ​យុវជន ​និង​កីឡា ។

-ឥណទាន​នេះ​សម្រាប់ ​ការ​សិក្សា​​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ​រង​ ឬ​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ

-ប្រាសាក់ ​ផ្ដល់​ជូន​ប្រាក់​ឥណទាន​រហូត​ដល់​ ១០០% នៃ​ថ្លៃ​សា​លា​ ឬ​ ត្រឹម​ ​៥០០ ដុល្លារ​អាមេរិក​

-រយៈ​ពេល​ខ្ខី​ ពី​ ៤ ដល់ ១២ ខែ

-អត្រា​ការប្រាក់​ត្រឹមតែ​ ១៤% ​ក្នុង​១ឆ្នាំ​

-មាន​របៀប​សង​ច្រើន​ប្រភេទ​ អាស្រ័យ​លើ​ប្រាក់​ចំណូល​របស់​អ្នក​ខ្ចី៕
Author: អត្ថបទ៖​ ម៉ៅ ចរិយា​​
Source: BNEWS

Thursday, August 20, 2015

តើ​កោះ​ក្រចក​សេះ​និង​កោះ​ត្រល់​បាត់បង់​នៅ​ពេល​ណា?


ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​កម្ពុជា ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ប្រទេស​បារាំង រក​ឃើញ​ថា កោះ​ត្រល់ និង​កោះ​ក្រចក​សេះ ទើប​តែ​ត្រូវ​បាត់​បង់​ទាំង​ស្រុង​​​ទៅ​វៀតណាម ក្នុង​ពេល​ជាង ៧​ឆ្នាំ​កន្លង​ទៅ​នេះ។
កោះត្រល់ ៣០៥
១៤-កញ្ញា-២០១២៖ កោះត្រល់
RFA/Uon Chhin





ការ​ដែល​កោះ​ទាំង​ពីរ​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​សម្បត្តិ​របស់​វៀតណាម កើត​ឡើង​ក្រោយ​សន្ធិសញ្ញា​បំពេញ​បន្ថែម​ឆ្នាំ​២០០៥ រវាង​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា និង​សាធារណរដ្ឋ​សង្គម​និយម​វៀតណាម។ ក៏​ប៉ុន្តែ​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន អះ​អាង​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ថា កោះ​ត្រល់​លែង​ក្លាយ​ជា​របស់​កម្ពុជា ក្រោយ​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ នរោត្តម សីហនុ យក​ឯកសារ​តម្កល់​នៅ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ឆ្នាំ​១៩៦៤។
ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​កម្ពុជា​ ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ប្រទេស​បារាំង អះ​អាង​ថា កិច្ច​ព្រមព្រៀង និង​សន្ធិសញ្ញា​បំពេញ​បន្ថែម​​ក្នុង​របប​​​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​មេដឹកនាំ​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា បច្ចុប្បន្ន គឺ​ជា​ដើម​ហេតុ​​ដែល​នាំ​ឲ្យ​​កោះ​ក្រចក​សេះ​ និង កោះ​ត្រល់ ត្រូវ​បាត់​បង់​ទៅ​សាធារណរដ្ឋ​សង្គម​និយម​វៀតណាម។
លោក ស៊ាន ប៉េងសែ ជា​ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​កម្ពុជា ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ប្រទេស​បារាំង។ លោក​​ថ្លែង​ថា អ្វី​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​កោះ​ក្រចក​សេះ និង​កោះ​ត្រល់ ត្រូវ​ស្ថិត​ក្រោម​​ការ​ត្រួតត្រា​របស់​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម រហូត​មក​ដល់​ពេល​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​កំហុស​កើត​ឡើង​​ដោយសារ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​​រវាង​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា និង​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម ឆ្នាំ​១៩៨២ និង​សន្ធិសញ្ញា​បំពេញ​បន្ថែម​ឆ្នាំ​២០០៥។
លោក ស៊ាន ប៉េងសែ បន្ត​ថា អ្នក​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​បង់​កោះ​ទាំង​នេះ ចាំបាច់​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ចំពោះ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ លោក​ថ្លែង​ទៀត​ថា ប្រសិន​បើ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ៊ុន សែន ​ជា​មេដឹកនាំ​ម្នាក់​តាំង​​ពី​សម័យ​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា រហូត​មក​នោះ ប្រើ​ប្រាស់​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​​ស្ដី​ពី​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស ឆ្នាំ​១៩៩១ ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ​នោះ កោះ​ក្រចក​សេះ​ និង​កោះ​ត្រល់ នឹង​មិន​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម នោះ​ទេ។
លោក ស៊ាន ប៉េសែ បន្ថែម​ថា៖ «បើ​សិន​ជា​បាត់​កោះ​ត្រល់​ហ្នឹង​នៅ​ជំនាន់ នរោត្តម សីហនុ ហេតុ​អី​ក៏​យួន​ហ្នឹង​សូម​ឲ្យ​លោក ហ៊ុន សែន ទទួល​ស្គាល់​ថែម​ទៅ​ទៀត ព្រោះ​អស់​បាត់​ទៅ​ហើយ? ខ្ញុំ​និយាយ​តែ​ប៉ុណ្ណឹង​ទេ បើ​សិន​ជា​យួន​ហ្នឹង​បាត់​កោះ​ហ្នឹង​ហើយ ហេតុ​អី​ក៏​ចាំបាច់​ឲ្យ​ចុះ​ហត្ថលេខា​ហ្នឹង​ឈ្លោះ​គ្នា​រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ ហើយ​បង្គាប់​ឲ្យ​លោក ហ៊ុន សែន ទទួល​ស្គាល់​ហ្នឹង ស្គាល់​កោះ​ត្រល់ និង កោះ​ពូឡូប៉ង់សង់ ហើយ​លោក ហ៊ុន សែន គាត់​និយាយ​តែ​កោះ​ហ្វូកុក និង​កោះ​ថូជូ ទេ គាត់​អត់​និយាយ​ជា​ខ្មែរ​ទេ»។
ផ្ទុយ​ពី​លើក​ឡើង​នេះ កាល​ពី​ដើម​ខែ​សីហា ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន សែន ​ចាត់​ទុក​ថា រដ្ឋាភិបាល​ដែល​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា បាន​ដើរ​តួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​ការ​បញ្ចប់​បញ្ហា​​​ព្រំដែន​គោក និង​ព្រំដែន​ទឹក ជាមួយ​ប្រទេស​វៀតណាម តាម​រយៈ​យន្តការ​បង្កើត​តំបន់​ទឹក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ លោក​ថា អ្វី​ដែល​កម្ពុជា នៅ​សេសសល់​ទឹកដី​ដូច​ក្នុង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ គឺ​កើត​ឡើង​ដោយ​សារ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ និង​សន្ធិសញ្ញា​បំពេញ​បន្ថែម​​របស់​រដ្ឋាភិបាល​​ទាំង​ពីរ គឺ​កម្ពុជា និង​វៀតណាម រវាង​ឆ្នាំ​១៩៨២ និង​ឆ្នាំ​២០០៥។
លោក ហ៊ុន សែន៖ «តើ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​តំបន់​ទឹក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​បង់​ទឹក​ដី​តំបន់​ទឹក​មួយ​ម៉ឺន​គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា​មែន​ទេ​ឬ? ដែល​ពួក​អស់​លោក​បាន​ឭ​ចម្លើយ គឺ​សាមញ្ញ​ណាស់! គឺ​អត់​មាន​បាត់​ទេ។ ដូច្នេះ​បាន​ជា​ជម្រាប​ជូន​អំពី​ខាង​លើ​រួច​ហើយ​ថា កិច្ច​ព្រមព្រៀង​នេះ​ពុំ​បាន​កំណត់​ព្រំដែន​សមុទ្រ​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​នៅ​ឡើយ​ទេ។ លើស​ពី​នេះ​ទៀត ភាគី​ទាំង​ពីរ​ត្រូវ​បន្ត​ចរចា​រក​ចំណុច​ប្រសប់​សូន្យ​រវាង​កោះ​វ៉ៃ និង​កោះ​ថូជូ ដើម្បី​កំណត់​ព្រំដែន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ទឹក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ។ អ៊ីចឹង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា បាត់​បង់​តំបន់​ទឹក​មួយ​ម៉ឺន​គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា​មិន​ខ្លាច​រន្ទះ​បាញ់​ងាប់​ទេ​អី?»។
ឯកសារ​ចំនួន ៧៩​ទំព័រ ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​បោះ​ពុម្ព និង​ចែក​ចាយ​ជា​សាធារណៈ​ក្រោយ​ពី​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន សម្រប​ខ្លួន​ឆ្លើយ​សំណួរ​របស់​លោក សុន ឆ័យ អ្នក​តំណាង​រាស្ត្រ​មក​ពី​គណបក្ស សម រង្ស៊ី ដែល​ប្រើ​ពេល​ជាង ៥​ម៉ោង នៅ​រដ្ឋ​សភា។ នៅ​ក្នុង​ឯកសារ​ដែល​ស្រង​សំដី​ដើម​ទាំង​ស្រុង​​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​មក​ចុះ​ផ្សាយ​ឲ្យ​ដឹង​ថា កោះ​ត្រល់​ត្រូវ​បាត់​បង់​ចាប់​ពី​ឆ្នាំ​១៩៣៩ នៅ​គ្រា​លោក ប្រេវីយ៉េ អគ្គ​ទេសាភិបាល​បារាំង ​ដាក់​កោះ​នេះ​ឲ្យ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប​គ្រង​របស់​វៀតណាម ឬ​កូសាំងស៊ីន។ ក្រោយ​មក​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤៩ កិច្ច​ព្រមព្រៀង​កូសាំងស៊ីន ត្រូវ​បាន​បារាំង ប្រគល់​ទៅ​ឲ្យ​ព្រះចៅ បៅដាយ។
ឯកសារ​ឲ្យ​ដឹង​ទៀត​ថា រយៈ​ពេល ១៥​ឆ្នាំ ពោល​គឺ​ឆ្នាំ​១៩៦៤ សម្ដេច​ព្រះ នរោត្តម សីហនុ ដែល​ជា​ប្រមុខ​រដ្ឋ​ក្នុង​សម័យ​នោះ បាន​យក​ខ្សែ​ផែន​ទី ប្រេវីយ៉េ ឆ្នាំ​១៩៣៩ ទៅ​តម្កល់​នៅ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ​គឺ​ដើម្បី​ស្នើ​សុំ​ឲ្យ​អន្តរជាតិ និង​ប្រទេស​សាមី​ទទួល​ស្គាល់​ថា ជា​ខ្សែ​ព្រំដែន​សមុទ្រ​រវាង​កម្ពុជា និង​វៀតណាម។ ក្នុង​ន័យ​នេះ​ហើយ​ដែល​នាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ៊ុន សែន ​ថា ជា​ឧបសគ្គ​​ក្នុង​ការ​ទាម​ទារ​ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​កោះ​ទាំង​នោះ​ឡើង​វិញ ហើយ​ថា បញ្ហា​នេះ​​ពុំ​មែន​ជា​កំហុស​ក្នុង​អាណត្តិ​របស់​លោក​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​នោះ​ដែរ។
ទាក់ទិន​ករណី​នេះ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១០ ខែ​កក្កដា លោក សឺន ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ ឧត្ដម​ក្រុមប្រឹក្សា​ព្រះមហាក្សត្រ​បាន​ច្រាន​ចោល​ការ​ថ្លែង​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែល​ភ្ជាប់​ព្រះ​នាម​សម្ដេច​ព្រះ នរោត្តម សីហនុ ទៅ​នឹង​ភាព​ចម្រូងចម្រាស​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ទឹក​នេះ។
លោក សឺន ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ ចាត់​ទុក​ថា សម្ដេច​ព្រះ នរោត្តម សីហនុ ពុំ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​កោះ និង​តំបន់​ទឹក​ខ្មែរ​ត្រូវ​ខាត​បង់​ទៅ​ប្រទេស​វៀតណាម នោះ​ទេ ព្រោះ​ការ​តម្កល់​ឯកសារ​នៅ​ពេល​នោះ គឺ​ដើម្បី​រក្សា​ភាព​គង់វង្ស​តំបន់​ទឹក​​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុង​ន័យ​នេះ​លោក​ថា ក្នុង​ឋានៈ​​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន គួរ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​​ចំពោះ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​​ជា​ជាង​ភ្ជាប់​បញ្ហា​ពី​មួយ​ទៅ​មួយ។
ចំណែក​ឯកសារ​ស្ដី​ពី​តំបន់​ព្រំដែន​កម្ពុជា និង​ខ្ពង់​រាប​ដែន​សមុទ្រ​របស់​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​កម្ពុជា ដែល​ចង់​ក្រង​ឡើង​​ដោយ​លោក ស៊ាន ប៉េងសែ។ កោះ​ត្រល់​មាន​ចម្ងាយ ៤៥​គីឡូម៉ែត្រ ពី​ខេត្ត​ហាទៀង របស់​វៀតណាម។ តួលេខ​នេះ​បើ​ប្រៀបធៀប​ពី​កម្ពុជា មាន​ចម្ងាយ​តែ ១៥​គីឡូម៉ែត្រ​ប៉ុណ្ណោះ​ពី​ខេត្ត​កំពត។ បើ​គិត​ពី​កោះ​សេះ ដែល​ជា​កោះ​មួយ​ស្ថិត​នៅ​ចន្លោះ​ខេត្ត​កំពត និង​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ មាន​ចម្ងាយ ៥​គីឡូម៉ែត្រ​ប៉ុណ្ណោះ​ពី​កោះ​ត្រល់។
មជ្ឈដ្ឋាន​នានា​និយាយ​ថា បើ​ទោះ​ជា​បែប​នេះ​ក្តី ផ្អែក​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់​គេ​ក៏​នៅ​តែ​អាច​ទាមទារ​សិទ្ធិ​កាន់​កាប​កោះ​ដែល​បាត់​បង់​ទាំង​នេះ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម វិញ​បាន។
និស្សិត​ផ្នែក​ច្បាប់​នៅ​សកលវិទ្យាល័យ​មួយ​នៅ​ខេត្ត​កំពត លោក ធន់ វុឌ្ឍី។ លោក​បាន​បង្ហាញ​ទស្សនៈ​ថា ​ប្រសិន​បើ​​រដ្ឋាភិបាល​មាន​ឆន្ទៈ​ក្នុង​ការ​ទាមទារ​កោះ​ដែល​បាត់​បង់​នោះ​មក​វិញ គឺ​ពុំ​មាន​ឧបសគ្គ​នោះ​ឡើយ ព្រោះ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ក្រោម​សន្ធិសញ្ញា​បំពេញ​បន្ថែម​ឆ្នាំ​២០០៥ នោះ គឺ​មិន​ស្រប​ច្បាប់ ដែល​ផ្ទុយ​ពី​ពី​ស្មារតី​នៃ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ២៣ តុលា ឆ្នាំ​១៩៩១ ស្ដី​ពី​កម្ពុជា។
លោក​បន្ត​ថា កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស បាន​ធានា​ថា សន្ធិសញ្ញា​ទាំង​ឡាយ​ណា​​កើត​ឡើង​នៅ​មុន​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស ចូល​ជា​ធរមាន ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ជា​មោឃៈ៖ «ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​គតិយុត្តិ​យើង​មាន​មូលដ្ឋាន​ក្តី សង្ឃឹម​មួយ​យ៉ាង​ច្បាស់​លាស់​ថា គឺ​មូលដ្ឋាន​ធំ​បំផុត​គឺ​យើង​មាន​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស គេ​និយាយ​អំពី​អធិបតេយ្យភាព​របស់​កម្ពុជា។ នៅ​ក្នុង​អធិបតេយ្យ​របស់​កម្ពុជា​ហ្នឹង មាន​​រួម​ទាំង​អ្នក​ដែល​ធ្វើ​សាក្សី​ធំ​ជាង​គេ​បំផុត​មាន​​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​មួយ​ដែរ ដែល​ចូល​រួម​នៅ​ក្នុង ១៨​ប្រទេស​នោះ»។
ទោះ​ជា​បែប​ណា​របាយការណ៍​ចំនួន ៤១​ទំព័រ​ដែល​ចេញ​ផ្សាយ​កាល​ពី​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០០២ របស់​គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​កម្ពុជា ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ប្រទេស​បារាំង បាន​ហៅ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ស្ដី​ពី​តំបន់​ទឹក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​​ដែល​កើត​ឡើង​រវាង​រដ្ឋាភិបាល​​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និង​សាធារណរដ្ឋ​​សង្គម​និយម​វៀតណាម កាល​ពី​​ថ្ងៃ​ទី៧ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​១៩៨២ ថា បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម មាន​ឱកាស​កាត់​យក​កោះ​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន និង​ដែន​សមុទ្រ​ខ្មែរ​មួយ​ភាគ​បី (១/៣) បន្ថែម​ទៀត។
លោក វ៉ា គឹមហុង ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការ​កិច្ចការ​ព្រំដែន​កម្ពុជា តែង​បដិសេធ​​ក្នុង​ការ​​ឆ្លើយ​បំភ្លឺ​​ជុំវិញ​ការ​រក​ឃើញ​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​ថា រដ្ឋាភិបាល​បច្ចុប្បន្ន​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់​បង់​កោះ​ត្រល់​ទៅ​វៀតណាម។ លោក វ៉ា គឹមហុង មាន​ប្រសាសន៍​ថា លោក​មិន​ចាំ​បាច់​​​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​បន្ថែម​ទៅ​លើ​អ្វី​ដែល​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បកស្រាយ​ជាង ៥​ម៉ោង​នៅ​រដ្ឋសភា​​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​ព្រំដែន​ទឹក​នេះ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​សីហា ទៀត​នោះ​ទេ។
គណៈកម្មាធិការ​ព្រំដែន​កម្ពុជា និង​អ្នក​នយោបាយ​បក្ស​ប្រឆាំង​​តែង​ចោទ​ថា សន្ធិសញ្ញា​បំពេញ​បន្ថែម​ឆ្នាំ​២០០៥ ជា​ហេតុ​ផល​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​ធ្វើ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ឆ្នាំ​១៩៨២ រវាង​សាធារណរដ្ឋ​សង្គម​និយម​វៀតណាម និង​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា ក្លាយ​ទៅ​ជា​សន្ធិសញ្ញា​ស្រប​ច្បាប់​ក្នុង​ការ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ប្រទេស​វៀតណាម កាន់កាប់​កោះត្រល់ និង​តំបន់​ទឹក​មួយ​ចំនួន​ទៀត​របស់​ខ្មែរ។ ក៏​ប៉ុន្តែ​ទាំង​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និង​មន្ត្រី​ក្នុង​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​តែង​អះ​អាង​ថា សន្ធិសញ្ញា​នេះ​គឺ​ជា​យន្តការ​មួយ​ដែល​ជួយ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​តំបន់​ទឹក​កម្ពុជា-​វៀតណាម មាន​ភាព​ត្រឹមត្រូវ និង​សម្បត្តិ​ទាំង​ឡាយ​ក្នុង​ដែន​សមុទ្រ​ក្លាយ​ជា​អធិបតេយ្យភាព​របស់​កម្ពុជា៕

Wednesday, August 19, 2015

តើ​ច្បាប់​អាជ្ញាសឹក​​មានន័យ​ដូចម្តេច?


កងទ័ព​ថៃ​ហ្វឹកហាត់​​ក្នុង​​​ទីក្រុង​បាងកក​ប្រភព៖​ china.org
ច្បាប់​អាជ្ញាសឹក​និយាយ​ឲ្យ​ទូលំទូលាយ​​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​ជា​ផ្លូវការ​​ក្នុង​ស្ថានភាព​​ដែល​ប្រទេស​មួយ​​ស្ថិត​នៅ​​ក្នុង​ស្ថានភាព​ប្រកាស​អាសន្ន នៅ​ក្រោយ​ពេល​​រដ្ឋាភិបាល​​ជាប់​គាំង​គ្មាន​ប្រសិទ្ធភាព​អាច​បញ្ចប់​​អំពើ​ហិង្សា​កើត​មាន​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស។

ដូច​អ្វី​ដែល​បាន​ឃើញ​ស្រាប់​នៅ​​ក្នុង​វិបត្តិនយោបាយ​នា​ទីក្រុង​បាងកក ​​មុន​ពេល​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​យោធា​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២២​ ឧសភា​កន្លង​ទៅ​នេះ ​ប្រមុខ​យោធា​ថៃ​បាន​ប្រកាស​​​ដាក់​ច្បាប់​អាជ្ញាសឹក​នៅ​​​ទូទាំង​ប្រទេស​ ក្នុង​​គោល​ដៅ​​ស្ដារ​សន្តិភាព និង​សន្តិសុខ​ជាតិ​ឡើង​វិញ។

ក្នុង​ស្ថានភាព​នេះ ​ក្រុម​យោធា​បាន​​អនុវត្ត​ច្បាប់​អាជ្ញាសឹក​​ដោយ​កំណត់​ថា​៖

​​​​-រាល់​សកម្មជន​ដែល​ប្រមូល​ផ្តុំ​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​បាងកក មិន​​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ហែ​ក្បូន​​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ក្រៅ​​ទីតាំង​ដែល​​បាន​កំណត់​នោះ​ឡើយ​ ដើម្បី​ការពារ​មិន​ឲ្យ​មាន​ការ​ប៉ះទង្គិច​គ្នា​​ ណា​មួយ​ជា​មួយ​ក្រុម​​បាតុករ​ប្រឆាំង​មួយ​ក្រុម​ផ្សេង​​ទៀត។

– បើ​​គ្មាន​សេចក្តី​ជួន​ដំណឹង​​ជា​មុន​ពី​ក្រុម​យោធា​ទេ​នោះ ស្ថានីយ​ទូរទស្សន៍​ខ្សែកាប និង ផ្កាយរណប​ឧបត្ថម្ភ​ដោយ​​អ្នក​គាំទ្រ​រដ្ឋាភិបាល​ និង ក្រុម​ប្រឆាំង​​មិន​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ធ្វើ​ការ​​​ផ្សព្វផ្សាយ​ឃោសនា​បាន​ឡើយ​។

​- រាល់​ស្ថានីយ​ទូរទស្សន៍ និង វិទ្យុ​ទាំងអស់​ ត្រូវ​​ផ្អាក​កម្មវិធី​ផ្សាយ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​ខ្លួន​ជា​បណ្តោះអាសន្ន ដើម្បី​ផ្សព្វផ្សាយ​ពី​ស្ថានភាព​​ទូទៅ​របស់​កងទ័ព​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​​​។​

-ការ​ផ្សព្វផ្សាយ ឬ ​​ការ​ចេញ​អត្ថបទ​ណា​មួយ​​មាន​លក្ខណៈ​ញុះញង់​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​បះបោរ​​កើត​មាន​ឡើង​ ត្រូវ​បាន​ហាមឃាត់​។​

-ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ទាំងអស់​មិន​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​ការ​ចេញ​ផ្សាយ​ណា​មួយ​​ញុះញង់​នាំ​ឲ្យ​មាន​អំពើ​ហិង្សា ឬ ការ​ប្រឆាំង​ទៅ​នឹង​យោធា​​បាន​ឡើយ ហើយ​​​បើ​មិន​គោរព​ទៅ​តាម​បំរាម​នេះ​នឹង​ត្រូវ​​មាន​ទោស។​

-ប៉ូលិស​ត្រូវ​ប្រគល់​​ភារកិច្ច​​របស់​ខ្លួន​ទៅ​ឲ្យ​​​ក្រុម​កងទ័ព ​ក្នុង​ករណី​​ការ​ស្នើសុំ​ណា​មួយ​​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង។

នៅ​តាម​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​ ច្បាប់​​អាជ្ញាសឹក​អាច​​ផ្តល់​​កំណត់​ឡើង​​ទូលំទូលាយ​ ឬ មាន​លក្ខណៈ​តឹងតែង​ជាង​នេះ រហូត​មាន​ការ​ផ្តល់​​អំណាច​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​​កងទ័ព​ធ្វើ​​ការ​ឆែកឆេរ​​គ្រប់​ពេល​វេលា​​​នៅ​ក្នុង​លំនៅឋាន​ឯកជន កំណត់​ចំនួន​មនុស្ស​​មិន​ឲ្យ​ជួបជុំ​គ្នា​ចាប់​ពី​៣​នាក់​ឡើង​ទៅ និង ចាប់​ខ្លួន​​​ជន​ណា​ម្នាក់​ដែល​បង្ក​ឲ្យ​មាន​អំពើ​ហិង្សា​កើត​មាន​ឡើង។

ជា​ទូទៅ​រដ្ឋាភិបាល​មួយ​កម្រ​អនុវត្ត​ច្បាប់​អាជ្ញាសឹក​ណាស់​ព្រោះ​ថា វា​ប៉ះពាល់​ខ្លាំង​ដល់​​គោលការណ៍​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​​ លុះត្រា​តែ​ស្ថានភាព​​សន្តិសុខ និង សន្តិភាព​ក្នុង​ប្រទេស​នោះ​មាន​លក្ខណៈ​ដុនដាប​ខ្លាំង​ទើប​គេ​អនុវត្ត​ច្បាប់​នេះ​ឡើង៕