ឃ្លាំងចំណេះដឹង-The Knowledge Store

Saturday, December 6, 2014

ប្រវត្តិនៃការកកើតទូរទស្សន៍តាំងពីមុនសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី១ មកដល់បច្ចុប្បន្ន

ទូរទស្សន៍គឺត្រូវបានស្រាវជ្រាវ និងបង្កើតចេញជារូបរាងឡើងដោយក្រុមវិស្វករច្រើនរូប និងបានចែកចាយលក់ សម្រាប់ប្រជាជនទូទាំងពិភពលោកប្រើប្រាស់ អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។ នេះគឺជាសមិទ្ធផលរបស់មនុស្សជំនាន់មុន ដែលមានសមត្ថភាពរកនឹកបង្កើតជាទូរទស្សន៍ដែលអាចទស្សនាបានជាមួយ រូបភាព និងសំឡេងបានយ៉ាងពិសេស។

ទូរទស្សន៍ត្រូវបានចាត់ចូលជាប្រភេទឧបករណ៍ទូរគមនាគមន៍ (Telecommunication medium) ដែលត្រូវបានគេប្រើក្នុងការបញ្ជូន ទទួល ផ្លាស់ប្ដូរ នូវរូបភាព និងសំឡេង។ ទូរទស្សន៍អាចបញ្ជូនរូបភាពដែលមានប្រភេទពណ៌ monochrome (ពណ៌ខ្មៅ និងស) ឬកូល័រធម្មជាតិ ហើយបច្ចុប្បន្នថែមទាំងអាចបង្ហាញរូបភាពក្នុងទម្រង់ ៣វិមាត្រ ឬ 3D បាន។ ពាក្យ «ទូរទស្សន៍» “television” គឺមកពីភាសាក្រិចបុរាណ τῆλε (Tele) មានន័យថា «ទូរ ឬ ឆ្ងាយ» “far” ហើយឡាតាំងមានន័យថា «មើលឃើញ» “sight”។ ទូរទស្សន៍ ក៏អាចសំដៅលើសំណុំទូរទស្សន៍ កម្មវិធីទូរទស្សន៍ ឬ television transmission។

... ក្រុមហ៊ុន Samsung តាំងបង្ហាញទូរទស្សន៍បច្ចេកវិទ្យាចុងក្រោយម្ដង ១៧ស៊េរីគុណភាព FHD, UHD និង LED ក្នុងពិព័ណ៌ IFA 2014 ...

មនុស្សចាប់ផ្ដើមហៅឈ្មោះឧបករណ៍នេះថា ជា "ទូរទស្សន៍" ចាប់តាំងពីមុនឆ្នាំ១៩៣០ ឯណោះ។ បើមើលតាមកាលប្រវត្តិរបស់ទូរទស្សន៍នៅលើគេហទំព័រវីគីភីឌា បានសរសេររៀបរាប់ប្រវត្តិផ្ដួចផ្ដើមបង្កើតតាំងពីមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី១ កើតឡើងទៅទៀត ពោលគឺចាប់ពីឆ្នាំ១៩០០ លុះរហូតផុតសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ទូរទស្សន៍ចាប់មានសន្ទុះអភិវឌ្ឍខ្លាំង។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩០០ ពាក្យ «ទូរទស្សន៍» “television” ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយលោក Constantin Perskyi ដែលបានប្រកាសផ្លូវការនៅក្នុងសមាជអគ្គិសនីអន្តរជាតិប្រារព្ធឡើងក្នុងឆ្នាំដំបូងនៅក្នុងទីក្រុងប៉ារីស។

ទូរទស្សន៍ដំបូងលើលោកគឺរកឃើញ និងអភិវឌ្ឍដោយក្រុមវិស្វករ ហើយក៏មានវិស្វករផ្សេងៗយកមកអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាទូរទស្សន៍តៗគ្នាពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ ទើបអាចមានសមត្ថភាពឆ្លាតវៃដូចទូរទស្សន៍បច្ចុប្បន្ន។ បើនិយាយអំពីឈ្មោះអ្នកបង្កើតវិញ គឺមានច្រើនដែលពួកគេបានស្រាវជ្រាវបន្តពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់។

ខាងក្រោមនេះគឺជាប្រវត្តិនៃការបង្កើតទូរទស្សន៍ទៅតាមដំណាក់កាលនៃអ្នកច្នៃប្រឌិតខុសៗគ្នា មានប្រភេទទូរទស្សន៍មេកានិចផលិតដោយដៃតាំងពីជំនាន់ដំបូង៖

- លោក Paul Gottlieb Nipkow ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់បានអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យា rotating-disc ដែលអាចបញ្ជូនរូបភាពនៅលើខ្សែដែលហៅឈ្មោះថា Nipkow disk ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៤។ លោកជាមនុស្សដំបូងគេ ដែលបានរកឃើញគោលការណ៍ស្កេនរបស់ទូរទស្សន៍ ដែលអាចបញ្ជូនរូបភាពបាន។

... Flappy Bird អស់ពីស្មាតហ្វូន ឥឡូវចេញនៅលើទូរទស្សន៍វិញ លេងម្ដងបាន២នាក់ ...

- ចាប់តាំងពីការបង្កើតទូរលិខសាស្ត្រឥតខ្សែ (wireless telegraphy) ដោយលោក Guglielmo Marconi នៅឆ្នាំ១៩៨៧ ជាអ្នកបង្កើត និងជាវិស្វករអគ្គិសនី (បានបង្កើតច្បាប់ Marconi និងប្រព័ន្ធទូរលិខវិទ្យុ “radio telegraph system”) វិស្វករជាច្រើនបានយកគំនិតរបស់លោក Marconi ទៅស្រាវជ្រាវបន្ត រកសញ្ញាណនៃការបញ្ជូនរូបភាព និងសំឡេង ដោយឥតប្រើខ្សែ (wireless) បានកាន់តែប្រសើរឡើង។ ជាក់ស្ដែងលោក George Carey បានស្រាវជ្រាវអភិវឌ្ឍចេញស៊េរីសៀគ្វីអេឡិចត្រូនិកដែលមានសមត្ថភាពអាចបញ្ជូនរូបភាពបាន និងលោក W.E Sawyer បានស្រាវជ្រាវ រកឃើញគំនិតថ្មីដែលអាចទៅរួចក្នុងការបញ្ជូនរូបភាព នៅលើខ្សែ១សរសៃជាផ្នែកៗបានជោគជ័យ។

- លោក Charles Francis Jenkins ជនជាតិអាមេរិក ក៏ជាអ្នកត្រួសត្រាយការអភិវឌ្ឍវិស័យទូរទស្សន៍ម្នាក់ផងដែរ កាលពីឆ្នាំ១៩២៣ ដោយការប្រើម៉ាស៊ីនធ្វើដោយដៃ មិនទាន់ប្រើបច្ចេកវិទ្យាអេឡិចត្រូនិកនោះទេ។

- វិស្វករស្កុតឡែនលោក John Logie Barid គឺជាអ្នកច្នៃប្រឌិត និងជាអ្នកបង្កើតទូរទស្សន៍មេកានិចមុនគេលើលោក (mechanical television) និងទូរទស្សន៍គូល័រ ឬទូរទស្សន៍ពណ៌នៅឆ្នាំ ១៩២៨។ ឆ្នាំ១៩៣៩ លោកបានបង្កើតទូរទស្សន៍គូល័រប្រភេទ CRT ដំបូង។

- អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាល្លឺម៉ង់លោក Karl Braun គឺជាអ្នកបង្កើតប្រភេទទូរទស្សន៍បំពង់កាំរស្មីកាតូត (Cathode ray tube) ដែលមានគូថប៉ោងលយចេញមកក្រៅ (ទូរទស្សន៍ស៊េរីចាស់ មានទាំងទូរទស្សន៍ពណ៌ និង ស/ខ្មៅ)។

... ក្រុមហ៊ុន Samsung តាំងបង្ហាញទូរទស្សន៍បច្ចេកវិទ្យាចុងក្រោយម្ដង ១៧ស៊េរីគុណភាព FHD, UHD និង LED ក្នុងពិព័ណ៌ IFA 2014 ...

- លោក Peter Carl Goldmark គឺជាអ្នកបង្កើតទូរទស្សន៍គូល័រ ឬទូរទស្សន៍ពណ៌ដំបូងគេក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៩។

- ឆ្នាំ១៩៦៤ ទូរទស្សន៍ប្រភេទផ្លាស្មា (Plasma TV) ចាប់ផ្ដើមអភិវឌ្ឍឡើងដោយលោក Donald Bitzer, Gene Slottow និង Robert Willson។ ចំណែកទូរទស្សន៍ Web TV ចាប់បដិសន្ធិឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦។

បច្ចុប្បន្នក្រុមហ៊ុនផលិតទូរទស្សន៍ធំៗ និងទទួលបានការពេញនិយមប្រើប្រាស់ច្រើនរួមមាន ក្រុមហ៊ុន Samsung Electronics, LG Electronics, Sony, Panasonic, TCL និងក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗទៀត។ របាយការណ៍ចែកចាយលក់ទូរទស្សន៍ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ បង្ហាញថា Samsung ក្ដាប់ចំណែកទីផ្សារទូរទស្សន៍បានច្រើនជាងគេ គឺ ២៦,៥%, LG បាន ១៦,៣%, Sony បាន ៨%, Panasonic បាន ៥,៣% និង TCL បាន ៥,១%។

ចំណែកប្រភេទទូរទស្សន៍ទំនើបៗដែលបានចែកចាយលក់គិតក្នុងឆ្នាំ២០១២ រួមមាន ទូរទស្សន៍ LCD មានអត្រាអ្នកប្រើ ៨៧,៣%, ទូរទស្សន៍ PDP TV មានអ្នកប្រើ ៥,៧%, ទូរទស្សន៍ OLED មានអ្នកប្រើ ០,០%, ទូរទស្សន៍ CRT មានអ្នកប្រើ ៦,៩% និងទូរទស្សន៍ប្រភេទ RPTV មាន ០,០%៕

ប្រវត្តិលោកប៉ាក់ជុងហ៊ី អតីតប្រធានាធិបតី និងជាមហាបុរសរដ្ឋកូរ៉េខាងត្បូងដែលរៀបយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍជាតិយ៉ាងរីកចម្រើន

កូរ៉េខាងត្បូងស្ថិតនៅប៉ែកអាស៊ីបូព៌ា និងជាប្រទេសដែលមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចឆាប់រហ័ស។ កូរ៉េខាងត្បូងស្ថិតក្រោមអាណានិគមរបស់ជប៉ុនចាប់ពីឆ្នាំ ១៩១០ – ១៩៤៥។ នៅក្នុងសង្គ្រាមកូរ៉េពីឆ្នាំ ១៩៥០-១៩៥៣ ប្រទេសកូរ៉េរងការខូចខាតយ៉ាងដំណំ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី កូរ៉េខាងត្បូងនៅតែមានលទ្ធភាពស្ដារសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

អតីតប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង លោកប៉ាក់ជុងហ៊ី ដែលបានគ្រប់គ្រងប្រទេសរយៈពេល១៨ឆ្នាំដោយកណ្ដាប់ដៃដែក ពីឆ្នាំ១៩៦០ – ១៩៧៩ បានធ្វើឲ្យកូរ៉េខាងត្បូងស្គាល់ការរីកចម្រើនជាបណ្ដើរៗលើច្រើនវិស័យ។ លោកត្រូវគេប្រសិទ្ធិនាមជា «មហាបុរសរដ្ឋកូរ៉េខាងត្បូង» ប្រៀបបាននឹងលោកលីក្វាន់យូ នៅប្រទេសសិង្ហបុរីដូច្នោះដែរ។ លោកស្រីប៉ាក់ឃុនហ៊ឺ ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូងបច្ចុប្បន្ន ជាកូនស្រីបង្កើតរបស់លោក។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះ TheBNEWS សូមផ្ដោតជាសំខាន់លើការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិដោយទុកបញ្ហានយោបាយមួយអន្លើ។

...កូរ៉េខាងត្បូងប្រើធម៌ក្ដៅឈានដល់ដាក់ពន្ធនាគារចំពោះក្រុមហ៊ុនផលិត និងចែកចាយដងថត Selfie...

ឈ្មោះ ៖ ប៉ាក់ជុងហ៊ី (Park Jung Hee)
ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត ៖ ១៤ វិច្ឆិកា ១៩១៧
មុខតំណែង ៖ ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូងពីឆ្នាំ ១៩៦៣ – ១៩៧៩
ស្លាប់ដោយគេលបធ្វើឃាត ៖ ២៦ តុលា ១៩៧៩
សាសនា ៖ ព្រះពុទ្ធសាសនា

...៧ ចំណុចដែលលោកអ្នកមិនបានដឹងពីសង្គ្រាមស៊ីសាច់ហុតឈាមរវាងកូរ៉េខាងជើង និង កូរ៉េខាងត្បូង...

ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកប៉ាក់ជុងហ៊ី ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងបានស្គាល់ការរីកលូតលាស់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងគំហុក មិនធ្លាប់មានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ នយោបាយរបស់លោកប៉ាក់គឺចម្រុះជាលក្ខណៈចាប់ឆាយ (mixed)។ រយៈពេល ១៨ ឆ្នាំនៃការគ្រប់គ្រងរបស់លោក ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងបានអភវឌ្ឍខ្លួនជាបណ្ដើរៗ ពីប្រទេសដែលស្ថិតក្នុងចំណោមរដ្ឋក្រីក្របំផុតក្នុងពិភពលោក (ស្មើនឹងបណ្ដាប្រទេសក្រីក្របំផុតនៅទ្វីបអាហ្វ្រិកកាលណោះ)។ លោកបានបង្កើតគណៈកម្មការវាយតម្លៃផែនការសេដ្ឋកិច្ចចំនួនបីគឺ ៖ ១- គណៈកម្មការរៀបផែនការសេដ្ឋកិច្ច ២- ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងឧស្សាហកម្ម ៣- ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ។

នេះជាគំរូអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចតាមប្រទេសជប៉ុន។ លោកប៉ាក់ចង់ពង្រីកវិស័យឧស្សាហកម្ម ព្រោះលោកយល់ថាវិស័យនេះមានសារៈសំខាន់ ទាំងសម្រាប់វិស័យការពារជាតិផង និងនាំមកនូវវិបុលភាពសម្រាប់ជាតិផង។ ដើម្បីសម្រេចបានគោលដៅនេះ លោកពឹងអាស្រ័យលើកត្តាពីរយ៉ាង គឺវិស័យឯកជនមួយផ្នែក និងវិស័យសហគ្រាសសាធារណៈរបស់រដ្ឋមួយផ្នែក។

កត្តាសំខាន់របស់របបលោកប៉ាក់ជុងហ៊ី នៅត្រង់ថាវិស័យឧស្សាហកម្មជាវិស័យថ្មីថ្មោងនៅកូរ៉េខាងត្បូង ប៉ុន្តែចាប់តាំងពីយកទៅអនុវត្តភ្លាមក៏ទទួលបានជោគជ័យតែម្ដង ហើយកត្តាជោគជ័យនេះទៀតសោត ដោយសារការចង្អុលបង្ហាញពីរដ្ឋាភិបាលតាមផែនការ «ឧស្សាហកម្មសម្រាប់នាំចេញ - export-oriented industries» តាមការចង្អុលបង្ហាញ និងការជួយជ្រោមជ្រែងពីរដ្ឋាភិបាល (នយោបាយ «រដ្ឋធ្វើអន្តរាគមន៍ក្នុងវិស័យឯកជន»)។

យុទ្ធសាស្ត្របន្ទាប់របស់រដ្ឋាភិបាលលោកប៉ាក់ជុងហ៊ី គឺ «ផែនការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មធុនធ្ងន់ និងគីមី»។ ផែនការណ៍នេះត្រូវបានរៀបចំកាលពីទសវត្សទី៧០។

...យុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចកូរ៉េខាងត្បូងត្រឹមតែប៉ុន្មានឆ្នាំក្លាយជាខ្លាអាស៊ី!...

ករណីឃាតកម្មលើរូបលោកប៉ាក់ជុងហ៊ី ឆ្នាំ១៩៧៩
លោកប៉ាក់បានឃើញសមិទ្ធផល ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកបានត្រឹមតែមួយរយៈខ្លីប៉ុណ្ណោះ។ នៅថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៩ លោកប៉ាក់ត្រូវបានបាញ់សម្លាប់នៅត្រង់ក្បាល។ ពេលកើតឧបទ្ទវហេតុនោះភ្លាម លោកប៉ាក់មិនបានស្លាប់ភ្លាមៗទេ លុះក្រោយនោះបន្តិច ទើបលោកស្លាប់។ អំពីដំណើរដើមទងនៃការស្លាប់នេះ កាលពីដំបូងឡើយ ឃាតកម្មនេះមិនមែនជាការរៀបចំទុកមុននោះទេ។ នៅក្នុងថ្ងៃនោះ លោកប៉ាក់បានចូលរួមក្នុងអង្គប្រជុំផ្ទៃក្នុង ដែលមានសុទ្ធតែមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់របស់រដ្ឋាភិបាល។ កិច្ចប្រជុំនោះប្រារព្ធធ្វើនៅបញ្ជាការដ្ឋាននៃទីភ្នាក់ងារស៊ើបការសម្ងាត់របស់កូរ៉េ (Korean Central Intelligence Agency -KCIA) ដែលជាក្រុមប៉ូលិសសម្ងាត់ (secret police)។

លោកប៉ាក់បានទិតៀនចំពោះភ្នាក់ងារនេះដែលមិនបានបង្ក្រាបក្រុមបះបោរប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលឲ្យរាបដូចកន្ទេល តាមបទបញ្ជារបស់លោក។ លោកគីមចេក្យូ (Kim Jae-kyu ) ដែលមានឋានន្តរសក្ដិផ្កាយពីរ និងជានាយកទីចាត់ការនៃភ្នាក់ងារចារកម្ម KCIA បានឆ្លើយតបថាប្រសិនបើអនុវត្តតាមផែនការនោះនឹងបណ្ដាលឲ្យស្លាប់មនុស្សរហូតដល់ទៅបីពាន់នាក់ឯណោះ។ លោកប៉ាក់តបថាកុំថាឡើយបីពាន់ ទោះបីម៉ឺនក៏ត្រូវតែចំណាយ។

ក្រោយមក លោកគីមបានដើរចេញពីបន្ទប់ទៅយកកាំភ្លើងខ្លី ហើយមុនដំបូងបាញ់មន្ត្រីម្នាក់ដែលគាំទ្រលោកប៉ាក់ជុងហ៊ីក្នុងបន្ទប់ប្រជុំ រួចហើយងាកមកបាញ់លោកប៉ាក់ជុងហ៊ីត្រង់ក្បាលទៀត។ ឃាតកររូបនេះបានជម្លៀសខ្លួនពីទីបញ្ជាការដ្ឋាននោះ ហើយឡើងជិះតាក់ស៊ីមួយគ្រឿង ក្រោយមកត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងកាត់ទោសប្រហារជីវិត ដោយព្យួរកកាលពីឆ្នាំ១៩៨០។ តាមពិត លោកប៉ាក់ជុងហ៊ី និងលោកគីមជេគ្យូ ជាមិត្តសំឡាញ់ដ៏ជិតស្និទ្ធ និងជាមិត្តរួមអាវុធ ឬយុទ្ធមិត្តចាក់ទឹកមិនលេច (comrade)៕

លោកលីក្វាន់យូ បិតាស្ថាបនិក និងជាមហាបុរសរដ្ឋសិង្ហបុរីមានប្រវត្តិយ៉ាងម៉េច?

លោកលីក្វាន់យូជានាយករដ្ឋមន្ត្រីសិង្ហបុរីពីឆ្នាំ១៩៥៩ ដល់ឆ្នាំ១៩៦១ ហើយបានដឹកនាំប្រទេសដែលមានទំហំផ្ទៃដីតូចនេះ ឲ្យរីកលូតលាស់សេដ្ឋកិច្ច រហូតដល់ប្រទេសនេះមានឈ្មោះបោះសំឡេងក្លាយជាកូននាគអាស៊ី ឬខ្លាអាស៊ី។ សិង្ហបុរីក្នុងអំឡុងពេលដែលលោកលីក្វាន់យូគ្រប់គ្រង មានទំហំសេដ្ឋកិច្ចធំជាងប្រទេសណាៗទាំងអស់នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឬអាស៊ាន។

ថ្វីត្បិតលោកលែងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីសិង្ហបុរី ក៏លោកនៅតែជាបុគ្គលដែលមានទឹកមាត់ប្រៃនៅក្នុងឆាកនយោបាយសិង្ហបុរី រហូតដល់លោកត្រូវបានផ្ដល់ងារជាគរុគណ (mentor) សម្រាប់ផ្ដល់ឱវាទដល់គណៈរដ្ឋមន្ត្រីសិង្ហបុរីថែមទៀតផង។ បច្ចុប្បន្នលោកចូលនិវត្តពីឆាកនយោបាយទាំងស្រុង ប៉ុន្តែដើម្បីទុកជាការសិក្សាស្វែងយល់ ទើប គេហទំព័រ TheBNEWS សូមនាំមកជូនអស់លោកអ្នកនូវជីវប្រវត្តិលោកមកចុះផ្សាយនៅក្នុងទំព័រនេះ។

...តើលោកលីខ្វាន់យូ ដឹកនាំប្រទេសតាមរបៀបណា ទើបធ្វើឲ្យសិង្ហបុរីក្លាយជាកូននាគអាស៊ីដូចសព្វថ្ងៃ?...

ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត ៖ ១៦ កញ្ញា ១៩២៣ (អាយុ ៩១ ឆ្នាំ)
ស្រុកកំណើត ៖ ប្រទេសសិង្ហបុរី
កម្រិតវប្បធម៌ ៖ សញ្ញាបត្រផ្នែកច្បាប់ពីសាកលវិទ្យាល័យខេមប្រ៊ីជ (Cambridge University)
វិស័យនយោបាយ ៖ ជាស្ថាបនិកគណបក្សចលនាប្រជាជន (People's Action Party)
ប្រវត្តិការងារ ៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីសិង្ហបុរី ១៩៥៩ – ១៩៩០ (កាន់អំណាច ៣១ ឆ្នាំ)

...លោកអូបាម៉ាថ្មីៗនេះសរសើរលោកស្រីហ៊ីឡារីថា សក្កិសមជាប្រធានាធិបតីអាមេរិក! តើលោកស្រីមានលក្ខណៈសម្បត្តិពិសេសចំណុចណាខ្លះ?...

លោកលីក្វាន់យូកើតក្នុងត្រកូលអ្នកមានជីវភាពធូរធារ (អ្នកវណ្ណៈកណ្ដាល)។ ឪពុកម្ដាយរបស់លោកជាប់សែស្រឡាយចិន និងបានទៅរស់នៅប្រទេសសិង្ហបុរីតាំងពីទសវត្សទី១៩។ តាំងពីក្មេងមកម៉្លេះ លោកលីក្វាន់យូត្រូវឪពុកម្ដាយឲ្យរៀនភាសាអង់គ្លេសជាភាសាទីមួយ លុះពេលលោកចាប់អាជីពនយោបាយ លោករៀនភាសាចិន និងភាសាម៉ាឡេ។ ក្រោយមក លោកបានទៅសិក្សាមុខវិជ្ជាច្បាប់នៅសាកលវិទ្យាល័យខេមប្រ៊ីជ ប្រទេសអង់គ្លេស។ នៅទីនោះលោកជាអ្នកដែលមាននិន្នាការនយោបាយសង្គមនិយម (socialist)។

...ម៉ុងហ្គោលីធ្លាប់ជាចក្រភពធំជាងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ហេតុអ្វីក៏ធ្លាក់ខ្លួននៅសល់ដីដូចសព្វថ្ងៃ?...

នៅពេលដែលកងទ័ពជប៉ុនចូលកាន់កាប់ប្រទេសសិង្ហបុរីក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤២ លោកលីក្វាន់យូអាយុ ១៩ ឆ្នាំ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះជះឥទ្ធិពលខ្លាំងបំផុតសម្រាប់ផ្នត់គំនិតរបស់លោក។ កាលណោះ លោកត្រូវបង្ខំចិត្តឈប់រៀនកណ្ដាលទី ហើយត្រូវគេបង្ខំឲ្យរៀនភាសាជប៉ុន និងក្រោយមកទៀត លោកមានការងារជាអ្នកបកប្រែ។ គឺនៅពេលនោះហើយ ដែលលោកដុះគំនិតជាតិនិយម។ លោកយល់ច្បាស់ថាទាំងពួកជប៉ុន និងទាំងពួកអង់គ្លេស (ដែលជាម្ចាស់អាណានិគមលើប្រទេសសិង្ហបុរី ហើយទើបតែត្រូវជប៉ុនវាយឡើយខ្ចាត់ខ្ចាយ) គ្មានសិទ្ធិអំណាចអ្វីត្រូវមកត្រួតត្រាប្រទេសសិង្ហបុរីនោះទេ។ ក្រោយមក លោកលីក្វាន់យូ រកវិធីរំដោះប្រទេស ដើម្បីនាំឯករាជ្យភាព ជូនជាតិមាតុភូមិ។

គំនិតជាតិនិយមរបស់លោកលីក្វាន់យូ ចាប់ផ្ដើមចេញជារូបរាងនៅពេលលោកទៅបន្តការសិក្សានៅប្រទេសអង់គ្លេស។ ក្រោយពេលបញ្ចប់សង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ (១៩៤៥) លោកបានទៅរៀននៅប្រទេសអង់គ្លេសនៅសាកលវិទ្យាល័យសេដ្ឋកិច្ច London School of Economics និងបន្ទាប់មកទៀត លោករៀនមុខវិជ្ជាច្បាប់នៅសាកលវិទ្យាល័យខេមប្រ៊ីជ (Cambridge University) ប្រទេសអង់គ្លេស។ លោករៀនបានពិន្ទុខ្ពស់បំផុត និងបំពេញតួនាទីជានិស្សិតឆ្នើមនៅក្នុងសៀវភៅសិក្ខាគារិក (Academic Record)។

...កូរ៉េខាងជើងមានធនធានមនុស្សខ្លាំង អាចផលិតអ្វីក៏បាន តែហេតុដូចម្ដេចក៏ក្រដុនដាបខ្លាំងម៉្លេះ?...

អំពីអាជីពនយោបាយ
លោកលីក្វាន់យូបានវិលត្រឡប់ទៅសិង្ហបុរីវិញនៅឆ្នាំ១៩៥០ និងរៀបការប្រពន្ធនៅឆ្នាំដដែល។ ដំបូង លោកធ្វើការនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនផ្នែកផ្ដល់ប្រឹក្សាច្បាប់ ហើយបន្ទាប់មកលោកបើកមុខរបរផ្ទាល់ខ្លួន។ អាស្រ័យដោយសារលោកមានចំណូលចិត្តខាងវិស័យនយោបាយជាងអាជីពដទៃទៀត លោកក៏ផ្ដួចផ្ដើមគំនិតបង្កើតគណបក្សនយោបាយក្រោមការជួយគាំទ្រពីមិត្តភក្ដិចាស់ៗ។

នៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៤ គណបក្ស «ចលនាប្រជាជន – People's Action Party» ត្រូវបានបង្កើតជាផ្លូវការ ដែលមានលោកលីក្វាន់យូជាអគ្គលេខាបក្ស (secretary-general)។ នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បោះឆ្នោតសកលថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា ១៩៥៩ គណបក្សចលនាប្រជាជន ឈ្នះឆ្នោតគ្រប់មណ្ឌលទាំងអស់។ ថ្ងៃទី០៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥៩ សិង្ហបុរីមានរដ្ឋាភិបាលថ្មីដែលប្រសូតចេញពីការបោះឆ្នោត។ ពីរថ្ងៃក្រោយមក លោកលីក្វាន់យូ និងមិត្តភក្ដិរបស់លោកបង្កើតគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ដោយមានលោកលីក្វាន់យូជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។

...ប្រវត្តិលោកប៉ាក់ជុងហ៊ី អតីតប្រធានាធិបតី និងជាមហាបុរសរដ្ឋកូរ៉េខាងត្បូងដែលរៀបយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍជាតិយ៉ាងរីកចម្រើន...

គណបក្ស «ចលនាប្រជាជន» របស់លោកលីក្វានយូជាប់ឆ្នោតជាបន្តបន្ទាប់។ លោកលីក្វាន់យូត្រូវបានប្រជាជនបោះឆ្នោតផ្ដល់សេចក្ដីទុកចិត្ត ឲ្យកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅក្នុងអាណត្តិបន្តបន្ទាប់ទៀតដូចជាឆ្នាំ១៩៦៣ – ១៩៦៥ – ១៩៧២ – ១៩៧៦ – ១៩៨០ – ១៩៨៤។ នៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩០ ពេលកំពុងកាន់តំណែងសុខៗ លោកលីក្វាន់យូ បានប្រកាសលាលែងពីតំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីកណ្ដាលទី ប៉ុន្តែនៅរក្សាតួនាទីនៅក្នុងជួរ «គណបក្សចលនាប្រជាជន» រហូតទៅទល់នឹងឆ្នាំ១៩៩២ ទើបលោកលាលែងពីតំណែងនៅក្នុងបក្សទៀត។

រង្វាយតម្លៃ និងសរុបសេចក្ដី
លោកលីក្វាន់យូ បានដឹកនាំប្រទេសសិង្ហបុរីប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការនាំប្រទេសជាតិ ឲ្យស្គាល់តែសុខសន្តិភាព សុវត្ថិភាព វិបុលភាព និងសុភមង្គល។ របៀបដឹកនាំរបស់លោក មានចរិតលក្ខណៈ «អាជ្ញានិយម – authoritarianism»។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកកាលពីអំឡុងទសវត្សទី៨០ ចំណូលប្រចាំឆ្នាំសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋសិង្ហបុរីម្នាក់ៗ គឺខ្ពស់លំដាប់ទីពីរបន្ទាប់ពីប្រទេសជប៉ុន(នៅតំបន់អាស៊ីបូព៌ា ៖ ចិន – ជប៉ុន - តៃវ៉ាន់ - កូរ៉េខាងជើង និងត្បូង)។ បច្ចុប្បន្ន សិង្ហបុរីជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុសំខាន់ជាងគេនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍៕

Monday, December 1, 2014

តើអ្វីជាតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន (AFTA)?

ផែនទីនៃប្រទេសសមាជិកអាស៊ានទាំង ១០ប្រភព៖ myanmarinternationaltv.com

តំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន (AFTA ឬ The ASEAN Free Trade Area ) គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងរួមមួយ នៃសមាជិកប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ានទាំង១០ ដើម្បីសម្រួលដល់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់ តាមរយៈការលុបបំបាត់ឧបសគ្គនានាដែលធ្វើឲ្យរាំងស្ទះដល់ដំណើរការពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយទៀត។

ឧបសគ្គក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មដែលត្រូវលុបបំបាត់នោះ មានដូចជា ពន្ធនាំចេញនាំចូលដែលមានតម្លៃខ្ពស់ ការរឹតបណ្តឹងផ្នែកបរិមាណ (quantitative restrictions ) នៃទំនិញនាំចេញនាំចូល និងកត្តាផ្សេងៗទៀត។

វាត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៩៩២ ក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី ដែលកាលនោះមានប្រទេសចូលរួមចំនួន៦ មានដូចជា ប្រទេស ប្រ៊ុយណេ ឥណ្ឌូណេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី និង ថៃ។ ក្រោយមកមានប្រទេសចំនួន ៤ ទៀតបានចូលរួម ពោលគឺ វៀតណាម (ឆ្នាំ ១៩៩៥) ឡាវ និង មីយ៉ាន់ម៉ា (ឆ្នាំ ១៩៩៧) និង កម្ពុជា (ឆ្នាំ ១៩៩៩)។
...អ្វីជាពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក (E-commerce)?...
ការបង្កើតតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន គឺ មានគោលដៅសំខាន់ៗចំនួន២។ ទី១ គឺដើម្បីធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចរបស់អាស៊ាន កាន់តែមានការប្រកួតប្រជែង និង មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ជាងមុន (តាមរយៈការលុបបំបាត់ឧបសគ្គផ្សេងៗរាំងស្ទះដល់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម) ព្រោះសមាជិកនីមួយៗ ងាយស្រួលក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម។ ទី២ ដើម្បីទាក់ទាញការវិនិយោគទុនពីបរទេសចូលមកកាន់តំបន់អាស៊ានឲ្យកាន់តែច្រើនទៀត៕

តើលោកអ្នកដឹងអ្វីខ្លះ អំពីក្រដាសប្រាក់ដែលប្រើប្រាស់សព្វថ្ងៃ?

រូបិយប័ណ្ណជាតិរបស់ប្រទេសអង់គ្លេសប្រភព៖ oxfordmail.co.uk

ក្រដាសប្រាក់ជា «មធ្យោបាយនៃការដោះដូរ-medium of exchange» នៃទំនិញ និងសេវាកម្ម។ ដើម្បីទូទាត់តម្លៃអ្វីមួយ គេត្រូវការប្រើរូបិយប័ណ្ណអ្វីមួយជាតំណាង។ ក្នុងចំណោមរូបិយប័ណ្ណទាំងអស់ មាសជារបស់ដែលត្រូវគេចាត់ទុកថាមានស្ថិរភាពនិងលំនឹងជាងគេ ព្រោះមាសត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ទូទាត់តម្លៃផ្សេងៗ តាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។

រូបិយប័ណ្ណមានច្រើនសណ្ឋាន ដូចជាកាក់ - ក្រដាសប្រាក់ - លោហធាតុ។ល។ អត្ថបទនេះផ្ដោតជាសំខាន់លើប្រវត្តិ និងទិដ្ឋភាពទូទៅនៃក្រដាសប្រាក់។

...តើលុយមានអត្ថន័យបែបណាខ្លះចំពោះលោកអ្នក?...

អំពីប្រវត្តិនៃការបង្កើតក្រដាសប្រាក់ និងធនបត្រ - តើប្រទេសណាប្រើក្រដាសប្រាក់មុនគេ?
ក្រដាសប្រាក់ដំបូងបង្អស់នៅក្នុងពិភពលោក ដែលត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ជារូបិយប័ណ្ណជាតិ គឺត្រូវបានបោះពុម្ពនៅក្នុងប្រទេសចិនក្នុងសម័យរាជវង្សសុង កាលពីសតវត្សទី១១។ ក្រោយមក នៅក្នុងសតវត្សទី១៧ ធនបត្រ (banknote) ត្រូវបានបោះផ្សាយឲ្យប្រើជាសាធារណៈសម្រាប់ទូទាត់តម្លៃទំនិញ។

នៅប្រទេសចិន សម័យរាជវង្សថាង (៦១៨ – ៩០៧) ដោយសារឈ្មួញរកស៊ីទិញលក់ទំនិញ ពិបាកដឹកជញ្ជូនកាក់ស្ពាន់ និងលោហធាតុដទៃទៀត ដែលគេប្រើសម្រាប់ទូទាត់ទំនិញនោះ វាធ្ងន់ និងពិបាកទុកដាក់ គេក៏រកវិធីថ្មី គឺប្រើក្រដាសប្រាក់។ រហូតដល់សម័យរាជវង្សសុង ក៏ក្រដាសប្រាក់មិនអាចជំនួសកាក់ទាំងស្រុងនោះទេ គឺគេប្រើទាំងក្រដាសប្រាក់ផង និងកាក់ផង។

...លោកអ្នកមានដឹងថា ក្រដាសប្រាក់ដុល្លារដែលចាយរាល់ថ្ងៃ ផ្ទុកមេរោគជាង៣ពាន់ប្រភេទទេ?...

នៅសតវត្សទី១៣ បន្ទាប់ពីលោកម៉ារ៉ាកូប៉ូឡូ (Marco Polo) ជាឈ្មួញរកស៊ីស្រុកឆ្ងាយ ដ៏ល្បីល្បាញ ដែលឧស្សាហ៍ចេញចូលប្រទេសចិន និងអឺរ៉ុប បានសរសេរកំណត់ត្រាផ្សេងៗស្ដីពីការធ្វើដំណើររបស់លោក និងមានលោកម្នាក់ទៀតឈ្មោះ William of Rubruck បានសរសេរចងក្រងនៅក្នុងសៀវភៅរបស់អស់លោក ហើយធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋនៅប៉ែកអឺរ៉ុបចាប់ផ្ដើមស្គាល់ក្រដាសប្រាក់ជាបណ្ដើរៗ។

នៅប្រទេសអ៊ីតាលីនាមជ្ឈិមសម័យ (សតវត្សទី៥ – ១៥) អាស្រ័យដោយសារក្រដាសប្រាក់ដែលប្រើទូទាត់ទំនិញក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ ហាក់ច្រើនសំពីងសំពោងពេក គេបានរកឃើញវិធីមួយប្រភេទគឺប្រើមូលប្បទានប័ត្រមួយប្រភេទដែលគេឲ្យឈ្មោះថា promissory notes។ ប័ណ្ណប្រភេទនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកជាចំណាប់ផ្ដើមនៃការប្រើប្រាស់ធនបត្រ (banknote) នាសម័យទំនើប៕

Saturday, December 6, 2014

ប្រវត្តិ​​នៃ​ការ​កកើត​ទូរទស្សន៍​តាំង​ពី​​មុន​សម័យ​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី១ មក​ដល់​​បច្ចុប្បន្ន

លោក​លីក្វាន់យូ​ បិតា​ស្ថាបនិក​​ និង​ជា​មហាបុរស​រដ្ឋ​សិង្ហបុរី​​មាន​ប្រវត្តិ​​​​យ៉ាង​ម៉េច?

Monday, December 1, 2014

តើ​អ្វី​ជា​​តំបន់​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​អាស៊ាន (AFTA)?

តើ​លោក​អ្នក​ដឹង​អ្វី​ខ្លះ ​អំពី​ក្រដាស​ប្រាក់​ដែល​ប្រើ​ប្រាស់​សព្វ​ថ្ងៃ?

ប្រវត្តិនៃការកកើតទូរទស្សន៍តាំងពីមុនសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី១ មកដល់បច្ចុប្បន្ន

លោកលីក្វាន់យូ បិតាស្ថាបនិក និងជាមហាបុរសរដ្ឋសិង្ហបុរីមានប្រវត្តិយ៉ាងម៉េច?

តើអ្វីជាតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន (AFTA)?

តើលោកអ្នកដឹងអ្វីខ្លះ អំពីក្រដាសប្រាក់ដែលប្រើប្រាស់សព្វថ្ងៃ?